Idee, które odziedziczył świat

Dawne kosmologie widziały czas jako niekończący się krąg wiecznego powrotu. Biblia hebrajska wprowadziła historię mającą początek, kierunek i cel — samą myśl, że jutro może różnić się od wczoraj.

“Żydzi byli pierwszym ludem, który wyrwał się z tego kręgu… ich idea jest jedyną nową ideą, jaką ludzie kiedykolwiek mieli.”

Przekonanie, że życie — i sama historia — może mieć powołanie i cel, wchodzi do kultury Zachodu za sprawą proroków hebrajskich.

“Żaden lud nie obstawał mocniej niż Żydzi przy tym, że historia ma cel, a ludzkość przeznaczenie.”

Jedno prawo dla króla i dla pasterza: biblijne żądanie, by nikt nie stał ponad prawem, ukształtowało każdą późniejszą tradycję konstytucyjną.

“Im zawdzięczamy ideę równości wobec prawa, zarówno boskiego, jak i ludzkiego.”

Każdy człowiek stworzony na obraz Boga (Rdz 1,27): źródło nienaruszalnej godności osoby.

“…świętość życia i godność osoby ludzkiej… stanowią podstawowe wyposażenie moralne ludzkiego umysłu.”

Sumienie jednostki i osobiste odkupienie z jednej strony; sumienie zbiorowe i odpowiedzialność społeczna z drugiej. Oba weszły do słownika moralnego przez myśl żydowską.

“…sumienia jednostkowego, a więc osobistego odkupienia; sumienia zbiorowego, a więc odpowiedzialności społecznej.”

Pokój (szalom) jako abstrakcyjny ideał, do którego się dąży, oraz miłość bliźniego jako fundament sprawiedliwości to dziedzictwo biblijne.

“…pokoju jako abstrakcyjnego ideału i miłości jako fundamentu sprawiedliwości.”

Monoteizm oddzielił Stwórcę od stworzenia, więc świat sam w sobie nie jest boski: można go pytać, badać, poddawać doświadczeniom. Historycy widzą tu jeden z korzeni impulsu naukowego.

“Przede wszystkim Żydzi nauczyli nas racjonalizować nieznane. Wynikiem był monoteizm…”

Ojcowie założyciele Ameryki czytali siebie jako nowy Izrael: Jefferson proponował na pieczęć Stanów Zjednoczonych dzieci Izraela prowadzone słupem ognia. Wolność, równość i postęp dotarły do nich przez Biblię hebrajską.

“To światło było światłem biblijnym… ideą świętej i równej wartości każdego człowieka, stworzonego na obraz Boga.”