Nawozy azotowe

Fritz Haber znalazł sposób, by wyciągnąć azot z powietrza i związać go w amoniak; Carl Bosch zbudował instalację, która robiła to na skalę przemysłową. Nastały nawozy sztuczne, a wraz z nimi żywność, która karmi mniej więcej połowę żyjących ludzi – żadne inne pojedyncze odkrycie nie uchroniło od głodu większej ich liczby. Ten sam człowiek kierował też niemieckim programem broni chemicznej w I wojnie światowej i osobiście nadzorował pierwszy atak gazem chlorowym pod Ypres w 1915 roku, wbrew protestom swojej żony. W 1933 roku wypędzono go z Niemiec jako Żyda i zmarł na wygnaniu rok później. Oba fakty należą do niego; ten mur dziękuje mu za chleb, a rachunek podaje w całości.

Część cyklu „Dary Żydów” — zweryfikowany żydowski wkład w rozwój świata, ze źródłami.