Metodologia

Siłą tego serwisu jest jego obietnica: każdy fakt o dużej wadze jest zweryfikowany, udokumentowany i opatrzony datą. Oto dokładnie, jak pracujemy — tak, by każdy mógł powtórzyć nasze sprawdzenia.

Wiele niezależnych źródeł

Każdy fakt o dużej wadze (miejsce w świecie, procent, liczba) jest sprawdzany krzyżowo w kilku niezależnych źródłach — nasza wewnętrzna procedura („FactMax”) wymaga co najmniej pięciu dla najmocniejszych twierdzeń.

Pierwszeństwo źródeł pierwotnych

Gdy istnieje źródło pierwotne (rejestry noblowskie, patenty USPTO, teksty traktatów, statystyki urzędowe, ONZ, state.gov), ono rozstrzyga — źródła wtórne służą potwierdzeniu.

Wszystko ma datę

Każde źródło ma datę sprawdzenia, a każde dossier pokazuje datę ostatniej weryfikacji. Liczba bez daty to liczba podejrzana.

Uwagi o rzetelności

Gdy fakt wymaga zastrzeżenia (sporna liczba, zmienione miejsce w rankingu, częściowe pochodzenie), zastrzeżenie widnieje na samej karcie — nigdy nie jest ukrywane.

Kto figuruje w katalogu — i na jakiej podstawie

Do katalogu prowadzą trzy drogi: przynależność, konwersja albo pochodzenie. Każda wymaga wyraźnego, udokumentowanego stwierdzenia. Żadnej nie spełnia samo nazwisko ani obecność na czyjejś liście.

Przynależność

Osoba żyła jako Żyd albo sama się za Żyda uznawała. To przypadek najprostszy i najczęstszy.

Konwersja

Osoba przeszła na judaizm. Judaizm nie szuka konwertytów: nie wchodzi się do niego przez prozelityzm, lecz przez długi i świadomy proces. Tradycja żydowska nie widzi w konwertycie przyjętego obcego, lecz kogoś, kto wraca do tego, co już było jego — nauka głosi, że dusze wszystkich przyszłych konwertytów stały pod Synajem wraz z Izraelem.

Pochodzenie

Osoba ma co najmniej jednego żydowskiego rodzica lub dziadka, w całości lub w części. Tę samą linię wyznacza Państwo Izrael: prawo powrotu, rozszerzone w 1970 roku, przyznaje obywatelstwo każdemu, kto ma co najmniej jednego żydowskiego dziadka, oraz jego małżonkowi.

Bycie Żydem to nie tylko religia: to także naród i kultura. Dlatego ktoś wychowany w innej wierze może figurować tutaj za sprawą swojej babki, a ktoś, kto odszedł od judaizmu, figuruje tu nadal — prawo żydowskie utrzymuje, że Żyd, który przechodzi na inną religię, pozostaje Żydem. Historia ujęła to dosadniej: prześladowcy również nigdy nie uznawali tych konwersji, i właśnie dlatego prawo powrotu przyjęło kryterium dziadka — skoro ustawy norymberskie były szersze niż jakakolwiek ściśle religijna definicja, byłoby absurdem, gdyby schronienie okazało się węższe niż prześladowanie.

W zamian karta zawsze mówi to, co ustalają dowody, i nic ponadto. Gdy ktoś figuruje tu wyłącznie z pochodzenia, a żył w innej religii, karta stwierdza to wprost. Przypadki kwestionowane przez poważne źródła pozostają poza katalogiem, a krążące fałszywe atrybucje (Gutenberg, Alzheimer i reszta) są wyraźnie wykluczone.

Droga faktu przed publikacją

Żadna „szokująca liczba” nie trafia na ten serwis z pamięci ani ze słyszenia. Standardowa droga:

  1. 1

    Wskazanie kandydującego faktu (osiągnięcie, osoba, liczba).

  2. 2

    Poszukiwanie źródeł: najpierw pierwotne, potem niezależne potwierdzenie.

  3. 3

    Weryfikacja pochodzenia w przypadku osób: wymagane jest wiarygodne źródło dokumentujące żydowskie pochodzenie (choćby częściowe) — samo nazwisko nie wystarcza, a znane fałszywe atrybucje (Gutenberg, Alzheimer…) są wyraźnie wykluczone.

  4. 4

    Wyważona redakcja: fakt, jego data, jego źródło — żadnych superlatyw bez źródła.

  5. 5

    Publikacja z widocznym źródłem, następnie okresowa ponowna weryfikacja.

Polityka korekt

Poprawiamy jawnie, nigdy po cichu. Gdy opublikowany fakt okazuje się nieaktualny lub błędny, korekta jest widoczna: karta zachowuje notatkę mówiącą, co się zmieniło. Osoby usunięte z bazy (atrybucja niemożliwa do zweryfikowania) pozostają usunięte, a przypadki ponownie ocenione na podstawie nowych dowodów wracają wraz ze swoim źródłem.

Prawdziwy przykład: nasza karta Tevy nosi uwagę „Teva nie jest już światowym numerem jeden w lekach generycznych” — miejsce w rankingu się zmieniło i karta to mówi.

Tłumaczenie

Każda strona powstaje po angielsku, a następnie jest tłumaczona na sześć pozostałych języków. Tłumaczenia są sprawdzane linijka po linijce wobec angielskiego, ale błąd może się prześlizgnąć: błędne słowo, zgubiona data, zdanie, które ostatecznie mówi coś, czego nie ma w źródle. W razie rozbieżności rozstrzyga tekst angielski. Jeśli zauważysz nieprawidłowość na stronie w swoim języku, daj nam znać: podaj stronę, język i to, co powinno tam być.

Zgłoś błąd

Zauważyłeś błąd, brakujące źródło albo wątpliwą atrybucję? Napisz do nas: każde zgłoszenie sprawdzamy tą samą metodą, a każdą korektę publikujemy.

Zgłoś błąd

Przejrzystość

ThankJews.com to niezależny, bezpłatny serwis bez reklam, wydawany przez Getawing LLC. Niczego nie sprzedaje i nie jest finansowany przez żadną organizację. Jego misja: zwalczać antysemityzm sprawdzalnymi faktami.

Zobacz wszystkie nasze źródła