Niels Bohr

Pochodzenie i młodość

Niels Henrik David Bohr urodził się w Kopenhadze 7 października 1885 roku jako syn Christiana Bohra, profesora fizjologii, i Ellen Adler, córki duńskiego bankiera żydowskiego Davida Barucha Adlera.

Praca i kariera

Jego ojciec był luteraninem, a Niels został ochrzczony, po czym w 1912 roku wystąpił z Kościoła Danii i uważał się za wolnomyśliciela; jego miejsce w tym spisie opiera się na pochodzeniu, po żydowskiej matce. Magisterium uzyskał w 1909 roku, a doktorat w 1911 roku w Kopenhadze, po czym wyjechał do Anglii, najpierw do Cambridge, a potem do laboratorium Ernesta Rutherforda w Manchesterze. W trzech pracach opublikowanych w 1913 roku połączył jądrowy model atomu Rutherforda z teorią kwantów Maxa Plancka: elektrony poruszają się tylko po stałych orbitach, a gdy któryś przechodzi na niższą orbitę, różnica energii zostaje wypromieniowana jako światło o stałej długości fali.

Od 1916 roku profesor fizyki teoretycznej w Kopenhadze, aż do śmierci kierował założonym dla niego tamże Instytutem Fizyki Teoretycznej, dziś Instytutem Nielsa Bohra, który stał się ośrodkiem fizyki kwantowej. Samodzielnie otrzymał Nagrodę Nobla z fizyki za rok 1922, za zasługi w badaniu budowy atomów i promieniowania, które z nich pochodzi. Od 1933 roku dawał uczonym wypędzonym przez nazistów tymczasowe posady w swoim instytucie, zdobywał dla nich stypendia, a potem miejsca w instytucjach na całym świecie.

We wrześniu 1943 roku, ostrzeżony, że naziści uważają jego rodzinę za żydowską, ponieważ jego matka była Żydówką, uciekł drogą morską do Szwecji z pomocą duńskiego ruchu oporu i przekonał króla Gustawa V, by publicznie ogłosił, że Szwecja przyjmie żydowskich uchodźców. Resztę wojny spędził w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych przy projekcie atomowym, a potem wzywał do otwartości między narodami, w liście otwartym do Organizacji Narodów Zjednoczonych z 9 czerwca 1950 roku. Zmarł na niewydolność serca w swoim domu w Kopenhadze 18 listopada 1962 roku, w wieku siedemdziesięciu siedmiu lat.