Lew Landau

Pochodzenie i młodość

Lew Dawidowicz Landau urodził się w Baku, dziś w Azerbejdżanie, 22 stycznia 1908 roku jako syn Dawida Landaua, inżyniera naftowego, i lekarki Lubow Garkawi-Landau. Urodził się w rodzinie żydowskiej, od 1913 roku chodził do żydowskiego przedszkola w Baku, a potem do miejskiego gimnazjum żydowskiego, gdzie jego matka uczyła przyrody, i ukończył szkołę w wieku trzynastu lat.

Praca i kariera

Na uniwersytet w Baku wstąpił w wieku czternastu lat, w 1924 roku przeniósł się do Leningradu, a w latach 1929–1931 pracował za granicą, przede wszystkim u Nielsa Bohra w Kopenhadze, za którego ucznia zawsze się uważał. W latach 1932–1937 kierował fizyką teoretyczną w Charkowie, gdzie wprowadził egzamin zwany minimum teoretycznym i rozpoczął wraz z Jewgienijem Lifszycem dziesięciotomowy Kurs fizyki teoretycznej, używany do dziś.

W 1937 roku Piotr Kapica sprowadził go do Instytutu Problemów Fizycznych w Moskwie; aresztowany w kwietniu 1938 roku i więziony na Łubiance, odzyskał wolność rok później, gdy Kapica za niego poręczył, a Niels Bohr napisał do Stalina. Kapica odkrył, że ciekły hel w pobliżu zera bezwzględnego płynie bez tarcia, a w 1941 roku Landau wyjaśnił tę nadciekłość, traktując całą ciecz kwantowo, a jej wzbudzenia jako kwazicząstki.

Stworzył też w 1936 roku teorię przejść fazowych, wraz z Witalijem Ginzburgiem teorię nadprzewodnictwa, a w latach 1956–1958 teorię ciekłego helu-3.

Uznanie

7 stycznia 1962 roku jego samochód zderzył się z ciężarówką i Landau spędził dwa miesiące w śpiączce; w tym samym roku otrzymał niepodzielną Nagrodę Nobla z fizyki za pionierskie teorie materii skondensowanej, zwłaszcza ciekłego helu. Nie mogąc pojechać do Sztokholmu, odebrał nagrodę 10 grudnia 1962 roku z rąk ambasadora Szwecji w Moskwie i choć pod wieloma względami wrócił do zdrowia, nigdy w pełni nie powrócił do nauki.

Zmarł w Moskwie 1 kwietnia 1968 roku, w wieku sześćdziesięciu lat, wskutek powikłań po odniesionych obrażeniach, i spoczął na Cmentarzu Nowodziewiczym.