Max Born

Pochodzenie i młodość

Max Born urodził się 11 grudnia 1882 roku w Breslau, wówczas w Niemczech, a dziś we Wrocławiu w Polsce, jako syn Gustava Borna, profesora anatomii i embriologii, i Margarethe Kauffmann, która zmarła, gdy miał cztery lata. Urodził się w rodzinie żydowskiej i choć nigdy nie praktykował swojej religii, a początkowo odmawiał konwersji, w marcu 1914 roku przyjął chrzest w Kościele luterańskim, po części przez wzgląd na żonę, po części, by wtopić się w niemieckie społeczeństwo.

Studiował we Wrocławiu, w Heidelbergu, Zurychu i Getyndze, u Davida Hilberta i Hermanna Minkowskiego, a podczas pierwszej wojny światowej, pracując dla wojska nad lokalizacją dźwiękową, napisał swoją pierwszą książkę, o sieciach krystalicznych.

Praca i kariera

Od 1919 roku profesor we Frankfurcie, w 1921 roku przeszedł do Getyngi i w ciągu dwunastu lat, razem z Jamesem Franckiem, uczynił z niej jeden z czołowych ośrodków fizyki na świecie, a wśród jego asystentów byli Pauli, Heisenberg i Fermi. W 1925 roku wraz z Wernerem Heisenbergiem i Pascualem Jordanem nadał mechanice macierzowej postać matematyczną, a w lipcu 1926 roku opublikował dziś powszechnie przyjętą interpretację funkcji falowej Schrödingera jako dającej prawdopodobieństwo znalezienia cząstki.

W maju 1933 roku był jednym z sześciu żydowskich profesorów zawieszonych w Getyndze i udał się na emigrację, najpierw do Cambridge, a potem na sześć miesięcy do Indyjskiego Instytutu Nauki w Bangalore. Od 1936 roku zajmował katedrę filozofii naturalnej imienia Taita w Edynburgu, a w 1939 roku wydostał z Niemiec tylu przyjaciół i krewnych, ilu zdołał, i dzień przed wybuchem wojny został poddanym brytyjskim.

Ostatnie lata

W 1954 roku, już na emeryturze w Bad Pyrmont w Niemczech Zachodnich, podzielił Nagrodę Nobla z fizyki z Waltherem Bothem za fundamentalne badania w mechanice kwantowej, zwłaszcza za statystyczną interpretację funkcji falowej. Zmarł w Getyndze 5 stycznia 1970 roku, w wieku osiemdziesięciu siedmiu lat, i spoczywa tam pod nagrobkiem z wyrytym równaniem kwantowym, któremu nadał ścisłe podstawy.