Witalij Ginzburg

Pochodzenie i młodość

Witalij Łazariewicz Ginzburg urodził się w Moskwie 4 października 1916 roku jako jedyne dziecko Łazara Ginzburga, inżyniera zajmującego się oczyszczaniem wody, i Awgusty Wildauer-Ginzburg, lekarki, która zmarła na dur brzuszny w 1920 roku. Urodził się w rodzinie żydowskiej, a w autobiografii noblowskiej nazwał siebie ateistą i, jak to ujął, nosicielem żydowskiego poczucia narodowego, wspominając państwowy antysemityzm, który rozkwitł w Związku Radzieckim po wojnie.

Do szkoły posłano go dopiero w wieku jedenastu lat, w trzy miesiące nadrobił trzy lata nauki i od 1933 roku studiował na Uniwersytecie Moskiewskim, a w 1938 roku porzucił optykę doświadczalną dla fizyki teoretycznej pod kierunkiem Igora Tamma.

Praca i kariera

We wrześniu 1940 roku wstąpił do Instytutu Fizycznego Lebiediewa i pozostał w nim już na zawsze, a w 1942 roku obronił doktorat habilitowany w Kazaniu, dokąd ewakuowano instytut. W 1947 roku, w dniu jego urodzin, poczytna gazeta zaatakowała go w kampanii przeciw tak zwanym kosmopolitom; jak sam opowiadał, ocalił go w 1948 roku udział w grupie Tamma pracującej nad bombą wodorową, gdzie jego propozycja użycia litu-6 jako paliwa stała się jednym z dwóch kluczowych pomysłów.

W 1950 roku wraz z Lwem Landauem sformułował teorię Ginzburga-Landaua, która opisuje wzajemne oddziaływanie nadprzewodnictwa i magnetyzmu za pomocą jednej funkcji matematycznej i okazała się na tyle ogólna, że objaśnia nadprzewodniki drugiego rodzaju stosowane w skanerach medycznych.

Uznanie

W 1953 roku został członkiem korespondentem Akademii Nauk, a w 1966 roku członkiem rzeczywistym, w latach 1971–1988 kierował działem fizyki teoretycznej imienia Tamma, a od 1998 roku redagował czasopismo Physics-Uspekhi. W 2003 roku podzielił z Aleksiejem Abrikosowem i Anthonym Leggettem Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za pionierski wkład w teorię nadprzewodników i nadcieczy. Zmarł w Moskwie 8 listopada 2009 roku, w wieku dziewięćdziesięciu trzech lat, i został pochowany na Cmentarzu Nowodziewiczym.