Aleksiej Abrikosow

Pochodzenie i młodość

Aleksiej Aleksiejewicz Abrikosow urodził się w Moskwie 25 czerwca 1928 roku jako syn dwojga patologów: Aleksieja Iwanowicza Abrikosowa, z rosyjskiej rodziny, której cukiernia zaopatrywała niegdyś dwór carski, i jego dawnej studentki Fani Wulf. Jego matka była Żydówką, a wspomnienie biograficzne wydane przez amerykańską Narodową Akademię Nauk podaje, że w 1951 roku, gdy właśnie obronił doktorat, urzędnik, który dostrzegł to w jego aktach, omal nie odebrał mu posady w grupie Lwa Landaua.

Szkołę ukończył w 1943 roku, w środku wojny, w wieku dziewiętnastu lat zdał słynne minimum teoretyczne Landaua, w 1948 roku ukończył Uniwersytet Moskiewski i został doktorantem Landaua.

Praca i kariera

W latach 1951 i 1952, konfrontując nową teorię Ginzburga-Landaua z doświadczeniami Nikołaja Zawarickiego, wyodrębnił drugą klasę nadprzewodników i odkrył, że pole magnetyczne wnika w nie jako regularna sieć skwantowanych wirów prądu, nazywanych dziś wirami Abrikosowa. Landau w to wątpił, artykuł ukazał się dopiero w 1957 roku, a eksperymentatorzy przyjęli tę sieć dziesięć lat później; nadprzewodniki drugiego rodzaju są dziś podstawą silnych magnesów w szpitalnych tomografach i w Wielkim Zderzaczu Hadronów.

Uznanie

Wraz z Lwem Gorkowem i Igorem Dzialoszynskim napisał w 1961 roku książkę o metodach kwantowej teorii pola w fizyce statystycznej, która stała się głównym podręcznikiem w tej dziedzinie, a w 1966 roku podzielił Nagrodę Leninowską z Ginzburgiem i Gorkowem. W 1991 roku przeniósł się do Argonne National Laboratory w stanie Illinois jako Distinguished Scientist, w latach 1992–2000 kierował tamtejszą grupą teorii materii skondensowanej, a w 1999 roku przyjął obywatelstwo amerykańskie.

W 2003 roku podzielił z Witalijem Ginzburgiem i Anthonym Leggettem Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za pionierski wkład w teorię nadprzewodników i nadcieczy. Po zawale serca w 2016 roku przeniósł się z żoną Swietłaną do Palo Alto w Kalifornii, by być blisko córki, i tam zmarł 29 marca 2017 roku, w wieku osiemdziesięciu ośmiu lat.