Serge Haroche

Pochodzenie i młodość

Serge Haroche urodził się w żydowskiej rodzinie w Casablance 11 września 1944 roku.

Praca i kariera

Jego ojciec Albert, prawnik wykształcony w Rabacie, był jednym z siedmiorga dzieci Isaaca i Esther Haroche, nauczycieli w szkole Alliance israélite universelle; obydwoje dziadkowie Serge'a ze strony ojca sami byli uczniami tej sieci szkół, w Marrakeszu i w Tetuanie. Jego matka Valentine Roubleva była nauczycielką urodzoną w Odessie w żydowskiej rodzinie lekarzy, która na początku lat dwudziestych przeniosła się do Maroka, tak że dom łączył linię sefardyjską z aszkenazyjską.

W 1956 roku, wraz z końcem francuskiego protektoratu, rodzina opuściła Maroko i osiadła we Francji, gdzie w 1971 roku obronił doktorat na Uniwersytecie Paryskim pod kierunkiem Claude'a Cohena-Tannoudjiego. Mechanikę kwantową zawsze roztrząsano na przyrządach wyobrażonych, bo obserwować pojedynczą cząstkę znaczyło zwykle ją zniszczyć — foton, który trafia w detektor, zostaje pochłonięty i przepada. Zespół Haroche'a w École normale supérieure zbudował obejście: pojedynczy foton mikrofalowy zostaje uwięziony między dwoma nadprzewodzącymi zwierciadłami tak odbijającymi, że przeżywa niemal dziesiątą część sekundy, odbijając się na dystansie czterdziestu tysięcy kilometrów — jednego okrążenia Ziemi, a atomy wzbudzone do wysokich stanów przelatują przez wnękę pojedynczo, każdy wychodząc z fazą odchyloną przez foton, którego nigdy nie dotknął.

Odczyt atomów daje stan fotonu, nie zabierając go, dzięki czemu obiekt kwantowy można śledzić w czasie — łącznie z chwilą, gdy traci spójność w zetknięciu ze światem zewnętrznym.

Uznanie

Katedrę fizyki kwantowej w Collège de France zajmuje od 2001 roku, a Nagrodę Nobla z fizyki w 2012 podzielił z Davidem Winelandem, który doszedł na ten sam grunt z drugiej strony, sterując uwięzionymi jonami za pomocą światła.