Rita Levi-Montalcini

Pochodzenie i młodość

Rita Levi-Montalcini urodziła się w Turynie 22 kwietnia 1909 roku wraz z siostrą bliźniaczką Paolą jako najmłodsze z czworga dzieci Adamo Leviego, inżyniera elektryka i matematyka, oraz malarki Adele Montalcini. Jej rodzice byli zamożnymi Żydami, rzadko chodzili do synagogi poza Jom Kipur, a ojciec powiedział jej, że w wieku dwudziestu jeden lat sama wybierze sobie religię. Nie chciał, by córki studiowały, ale w wieku dwudziestu lat uzyskała jego zgodę i studiowała na wydziale lekarskim w Turynie u histologa Giuseppe Leviego, razem z Salvadorem Lurią i Renato Dulbeccem.

Praca i kariera

Dyplom z najwyższym wyróżnieniem uzyskała w 1936 roku, a gdy ustawy rasowe z 1938 roku zamknęły Żydom drogę do kariery akademickiej, urządziła w swojej sypialni laboratorium do badania włókien nerwowych zarodków kurzych, z Giuseppe Levim jako jedynym asystentem. Bombardowania wypędziły rodzinę z Turynu w 1941 roku, a po niemieckiej inwazji w 1943 roku ukrywała się ona we Florencji aż do wyzwolenia miasta w sierpniu 1944 roku, gdy Rita została lekarką uchodźców wojennych u aliantów.

W 1947 roku Viktor Hamburger zaprosił ją na Uniwersytet Waszyngtona w Saint Louis na pobyt, który miał trwać rok; została tam na dziesięciolecia, a w 1952 roku wyizolowała z mysich guzów substancję, która pobudzała nerwy zarodków kurzych do bujnego wzrostu. Potem przez lata pracowała z biochemikiem Stanleyem Cohenem nad tym czynnikiem wzrostu nerwów, białkiem niezbędnym do wzrostu i podtrzymania komórek nerwowych. Od 1962 roku dzieliła czas między Saint Louis a jednostkę badawczą w Rzymie, a w latach 1969–1978 kierowała Instytutem Biologii Komórki włoskiej Krajowej Rady Badań.

Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny za 1986 rok przyznano wspólnie jej i Stanleyowi Cohenowi „za odkrycie czynników wzrostu”. Mianowana w 2001 roku dożywotnią senator, zmarła w swoim domu w Rzymie 30 grudnia 2012 roku w wieku 103 lat i spoczywa na Cmentarzu Monumentalnym w Turynie obok siostry bliźniaczki.