Michael Rosbash

Pochodzenie i młodość

Michael Morris Rosbash urodził się w Kansas City w stanie Missouri 7 marca 1944 roku jako syn Alfreda Rosbasha z Baden-Baden i Hildy Sonntag z Berlina, niemieckich Żydów, których studia prawnicze i medyczne przerwało zamknięcie przez nazistów tych zawodów przed Żydami. Rodzice wyjechali do Stanów Zjednoczonych w 1938 roku, kilka miesięcy przed nocą kryształową, gdy ojciec, który został kantorem, przez rok śpiewał w synagodze w Breslau, dzisiejszym Wrocławiu, a w Kansas City znalazł posadę w kongregacji reformowanej.

Rodzina przeniosła się w 1946 roku do Bostonu, gdzie dorastał, a jesienią 1954 roku jego czterdziestodwuletni ojciec doznał śmiertelnego zawału serca w synagodze w wigilię Jom Kipur, wkrótce po odśpiewaniu Kol Nidre; Rosbash, jak sam mówi zagorzały ateista, wciąż czuje to, co nazywa irracjonalną więzią z tym wydarzeniem i z historią swojej rodziny.

Praca i kariera

W 1965 roku ukończył chemię w Caltech, spędził rok w Paryżu jako stypendysta Fulbrighta, w 1970 roku obronił doktorat z biofizyki w MIT, a po trzech latach w Edynburgu w 1974 roku przeszedł na Uniwersytet Brandeisa pod Bostonem. Pracując tam z Jeffreyem Hallem na muszkach owocowych, w 1984 roku wyizolował gen period, który rządzi rytmem dobowym, podobnie jak Michael Young w Nowym Jorku, a obaj badacze z Brandeis odkryli, że jego białko PER gromadzi się w komórce nocą i rozpada za dnia.

W 1990 roku zaproponowali, że PER blokuje aktywność własnego genu, tworząc pętlę sprzężenia zwrotnego, dzięki której białko reguluje swój poziom w cyklu trwającym około dwudziestu czterech godzin, a dziś wiadomo, że ta zasada obowiązuje także u ludzi.

Uznanie

W 2017 roku podzielił się Nagrodą Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny z Hallem i Youngiem za odkrycie molekularnych mechanizmów kontrolujących rytm okołodobowy, zegar, który dostraja sen, hormony i metabolizm do pór dnia. Jego matka, która często pytała jego żonę, czy zdobędzie tę najważniejszą nagrodę, zmarła w 2008 roku w wieku dziewięćdziesięciu czterech lat, dziewięć lat za wcześnie, by to zobaczyć.