Claude Cohen-Tannoudji

Pochodzenie i młodość

Claude Cohen-Tannoudji urodził się 1 kwietnia 1933 roku w Konstantynie, wówczas we francuskiej Algierii, w rodzinie żydowskiej, która przybyła z Tangeru i osiedliła się w Tunezji, a potem w Algierii w XVI wieku, uciekłszy z Hiszpanii przed inkwizycją. Jego rodzice żyli skromnie i troszczyli się przede wszystkim o wykształcenie dzieci, a ojciec, samouk czytający teksty biblijne i talmudyczne, przekazał mu to, co uważa on za podstawowe cechy tradycji żydowskiej: studiowanie, uczenie się i dzielenie się wiedzą.

Lądowanie Amerykanów w Algierii w listopadzie 1942 roku uchroniło rodzinę przed nazistowskimi prześladowaniami, które rozlewały się wtedy po Europie, a w 1953 roku wyjechał z Algieru do École Normale Supérieure w Paryżu, gdzie słuchał wykładów Alfreda Kastlera.

Praca i kariera

Po dwudziestu ośmiu miesiącach służby wojskowej w czasie wojny algierskiej wrócił do laboratorium Kastlera i Jeana Brossela, w Wigilię 1960 roku zaobserwował przesunięcia świetlne przewidziane przez swoje obliczenia, a w grudniu 1962 roku obronił doktorat. Z jego wykładów na Uniwersytecie Paryskim wyrósł podręcznik Mechanika kwantowa, napisany wspólnie z Bernardem Diu i Franckiem Laloë. W latach 1973–2004 kierował katedrą fizyki atomowej i molekularnej w Collège de France, gdzie jego zespół, z Alainem Aspectem, Jeanem Dalibardem i Christophe'em Salomonem, znalazł nowe sposoby chłodzenia i pułapkowania atomów światłem laserowym, w tym nazwane przez nich w 1986 roku chłodzenie syzyfowe.

Prace te otworzyły dla chłodzenia laserowego zakres milionowych, a nawet miliardowych części stopnia powyżej zera bezwzględnego.

Uznanie

W 1997 roku podzielił ze Stevenem Chu i Williamem Phillipsem Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za rozwój metod chłodzenia i pułapkowania atomów światłem laserowym. W 1958 roku poślubił Jacqueline, nauczycielkę fizyki i chemii w liceum, i wychowali troje dzieci; w 1993 roku stracili po długiej chorobie najstarszego syna, Alaina, a on zadedykował jego pamięci swój wykład noblowski.