David Lee

Pochodzenie i młodość

David Morris Lee urodził się 20 stycznia 1931 roku w Rye, małym miasteczku tuż pod Nowym Jorkiem, skąd jego ojciec, inżynier elektryk, dojeżdżał do rozwijającej się firmy, którą miał później kierować, a matka uczyła w szkole podstawowej. Oboje jego rodzice, urodzeni i wychowani w Nowym Jorku, byli dziećmi żydowskich imigrantów, którzy pod koniec XIX wieku przybyli do Stanów Zjednoczonych z Anglii i Litwy. Ukończył Harvard w 1952 roku, przez dwadzieścia dwa miesiące służył w wojsku w ostatniej fazie wojny koreańskiej, uzyskał magisterium na Uniwersytecie Connecticut, a w 1955 roku podjął studia doktoranckie w Yale, gdzie Henry Fairbank powierzył mu badania ciekłego helu-3.

Praca i kariera

W styczniu 1959 roku przeszedł na Uniwersytet Cornella, by zorganizować tam pracownię niskich temperatur, i wkrótce poznał swoją żonę Danę, doktorantkę żywienia i biochemii, urodzoną i wychowaną w Tajlandii. Tam wraz z kolegą Robertem Richardsonem i ich doktorantem Douglasem Osheroffem schłodził hel-3 do kilku tysięcznych stopnia powyżej zera bezwzględnego, a pod koniec 1971 roku zauważyli małe, nieoczekiwane skoki na krzywej ciśnienia.

Pierwszy artykuł z 1972 roku tłumaczył je zmianą w zamarzniętym helu-3, lecz drugi, z tego samego roku, wykazał dwa przejścia fazowe w samej cieczy: około dwóch tysięcznych stopnia powyżej zera bezwzględnego hel-3 staje się nadciekły i płynie bez tarcia.

Uznanie

Odkrycie zapoczątkowało intensywne badania tej nowej cieczy kwantowej i przyniosło całej trójce Nagrodę Simona w 1976 roku i Nagrodę Olivera Buckleya w 1981 roku. W 1996 roku podzielił z Osheroffem i Richardsonem, po jednej trzeciej, Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za odkrycie nadciekłości helu-3. Po pół wieku w Cornell przyjął w listopadzie 2009 roku stanowisko profesora na pół etatu na Uniwersytecie Texas A&M, który w 2012 roku mianował go zasłużonym profesorem fizyki i astronomii.