Frank Wilczek

Pochodzenie i młodość

Frank Anthony Wilczek urodził się w Mineoli w stanie Nowy Jork 15 maja 1951 roku i dorastał w Glen Oaks w Queens jako wnuk imigrantów, którzy przybyli z Polski po stronie ojca i z Włoch, spod Neapolu, po stronie matki.

Praca i kariera

W rozmowie opublikowanej przez Istvána i Magdolnę Hargittaiów w 2006 roku powiedział, że jego dziadek ze strony ojca był Żydem, że pozostali dziadkowie byli katolikami i że wychowano go jako katolika; jego miejsce w tym katalogu opiera się na pochodzeniu, przez tego dziadka. Po szkołach publicznych w Queens ukończył w 1970 roku matematykę na Uniwersytecie Chicagowskim, a potem w Princeton przeszedł od matematyki do fizyki pod kierunkiem Davida Grossa.

W 1973 roku, jeszcze jako doktorant, odkrył wraz z Grossem, że oddziaływanie silne między kwarkami słabnie, gdy się one zbliżają, i rośnie, gdy się je rozsuwa, co nazwano asymptotyczną swobodą. David Politzer niezależnie doszedł do tego samego wyniku, odkrycie otworzyło drogę chromodynamice kwantowej, a Wilczek obronił doktorat w 1974 roku. W 1978 roku wykazał, niezależnie od Stevena Weinberga, że symetria zaproponowana dla rozwiązania zagadki oddziaływania silnego pociąga za sobą nową cząstkę, którą nazwał aksjonem i której wciąż szuka się jako możliwego składnika ciemnej materii.

W 1982 roku nadał nazwę anyonów cząstkom, które mogą istnieć tylko w dwóch wymiarach i nie są ani fermionami, ani bozonami, a w 2012 roku zaproponował ideę kryształów czasowych.

Uznanie

Podzielił Nagrodę Nobla z fizyki za 2004 rok z Davidem Grossem i Davidem Politzerem za odkrycie asymptotycznej swobody w teorii oddziaływań silnych, a w 2022 roku otrzymał Nagrodę Templetona. Jest profesorem fizyki z katedry imienia Hermana Feshbacha w Massachusetts Institute of Technology i pisze dla szerokiej publiczności, od Longing for the Harmonies, napisanej z żoną Betsy Devine w 1988 roku, po A Beautiful Question z 2015 roku.