Andrea Ghez

Pochodzenie i młodość

Andrea Mia Ghez urodziła się w Nowym Jorku 16 czerwca 1965 roku jako córka Gilberta Gheza i Susanne Gayton i dorastała w Chicago, gdzie jej ojciec w 1969 roku podjął pracę na Uniwersytecie Chicagowskim, a ona uczęszczała do jego szkoły laboratoryjnej. Jej ojciec, żydowskiego pochodzenia, urodził się w Rzymie w rodzinie wywodzącej się z Tunezji i Frankfurtu, a jego ojciec, Żyd tunezyjskiego pochodzenia, wyjechał z Włoch do Stanów Zjednoczonych po faszystowskich ustawach antyżydowskich z 1938 roku.

Praca i kariera

Jej matka pochodziła z irlandzkiej rodziny katolickiej z North Attleborough w stanie Massachusetts i kupiła jej teleskop, gdy lądowania na Księżycu sprawiły, że zapragnęła zostać pierwszą kobietą astronautką. W 1987 roku uzyskała dyplom z fizyki w MIT, a w 1992 roku doktorat w Caltech pod kierunkiem Gerry'ego Neugebauera, po czym w 1994 roku dołączyła do kadry Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles. Wraz ze swoim zespołem zaczęła mapować gwiazdy wokół Sagittarius A*, w samym środku Drogi Mlecznej, obserwując w podczerwieni dziesięciometrowymi teleskopami Kecka na Hawajach.

Należała do pionierów optyki adaptacyjnej, która w czasie rzeczywistym koryguje rozmycie wywołane przez atmosferę Ziemi, i śledziła gwiazdy takie jak S2, która od początku obserwacji w 1995 roku zatoczyła pełną orbitę. W 1998 roku jej prace pomogły wykazać, że w centrum naszej galaktyki znajduje się supermasywna czarna dziura, a w 2008 roku jej zespół na podstawie orbit gwiazd oszacował jej masę na około cztery miliony mas Słońca.

Uznanie

W 2008 roku otrzymała stypendium MacArthura, a w 2012 roku jako pierwsza kobieta zdobyła Nagrodę Crafoorda. W 2020 roku podzieliła z Reinhardem Genzelem połowę Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki za odkrycie supermasywnego zwartego obiektu w centrum naszej galaktyki, a drugą połowę otrzymał Roger Penrose; stała się czwartą kobietą uhonorowaną nagrodą z fizyki. Zajmuje katedrę astrofizyki na UCLA i jest żoną Toma LaTourrette'a, z którym ma dwóch synów.