Nelly Sachs

Pochodzenie i młodość

Leonie Sachs, zwana Nelly, urodziła się w Berlinie-Schönebergu 10 grudnia 1891 roku, w rodzinie żydowskiej: jej ojciec Georg William Sachs i matka Margarete Karger byli zamożnymi wytwórcami kauczuku i gutaperki. Wątłe zdrowie trzymało ją w domu zamiast w szkole; ujawniła talent do tańca, za którym opiekuńczy rodzice nie pozwolili jej pójść, wyrosła osłonięta i samotna i nigdy nie wyszła za mąż.

Praca i kariera

W młodości pisała wiersze konwencjonalne i zaczęła długą korespondencję ze szwedzką powieściopisarką Selmą Lagerlöf. Gdy naziści przejęli władzę, groza dosięgła jej w ciele — na jakiś czas straciła mowę i wspomniała to potem w wersie: gdy nadeszła wielka groza, zaniemówiłam. Ta przyjaźń ocaliła jej życie: krótko przed własną śmiercią Lagerlöf wstawiła się u szwedzkiej rodziny królewskiej, i w maju 1940 roku Sachs z sędziwą matką odleciały ostatnim samolotem z Niemiec do Szwecji, tydzień przed terminem, w którym miała się stawić do obozu.

W dwupokojowym mieszkaniu w Sztokholmie pielęgnowała matkę, utrzymywała je obie tłumaczeniami ze szwedzkiego na niemiecki i pisała wiersze tomu W mieszkaniach śmierci, zbioru z 1947 roku, który dał zamordowanym głos w języku morderców. W 1950 przyszedł misterium Eli, potem Ucieczka i przemiana oraz Podróż w bezpyłe. W 1952 roku dostała obywatelstwo szwedzkie, łączyła ją z Paulem Celanem bliska i słynna przyjaźń, a Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury z 1966 roku podzieliła z Szmuelem Josefem Agnonem. Zmarła w Sztokholmie 12 maja 1970 roku.