Elie Wiesel

Pochodzenie i młodość

Eliezer Wiesel urodził się 30 września 1928 roku w Syhocie w Rumunii jako syn Szlomy i Sary Wieselów, którzy prowadzili sklep spożywczy, i brat Hildy, Bei oraz małej Cipory. Strona Nagrody Nobla przedstawia go jako żydowskiego pisarza, filozofa i humanistę: wychował się w ortodoksyjnej rodzinie żydowskiej, od trzeciego roku życia uczył się hebrajskiego i Biblii, a potem Talmudu, i ukształtował go dziadek ze strony matki, chasyd.

Praca i kariera

W 1944 roku, mając piętnaście lat, został deportowany z rodziną do Auschwitz, gdzie jego matkę i młodszą siostrę zamordowano zaraz po przybyciu, a jego i ojca skierowano do pracy przymusowej; otrzymał numer A-7713. Na początku 1945 roku zostali pognani w marszu śmierci do Buchenwaldu, gdzie jego ojciec zmarł 29 stycznia, a Elie wciąż żył, gdy 11 kwietnia 1945 roku amerykańskie wojska wyzwoliły obóz. Przewieziony do Francji z innymi osieroconymi dziećmi, studiował na Sorbonie i został dziennikarzem, a po dziesięciu latach milczenia, za namową François Mauriaca, napisał świadectwo, które ukazało się po francusku jako La Nuit w 1958 roku i po angielsku jako Night w 1960 roku.

W 1955 roku osiadł w Nowym Jorku, został obywatelem amerykańskim, napisał pięćdziesiąt siedem książek, głównie po francusku i angielsku, a od 1976 roku wykładał na Uniwersytecie Bostońskim jako profesor nauk humanistycznych z katedry imienia Andrew Mellona. 1 listopada 1978 roku prezydent Jimmy Carter powołał Prezydencką Komisję do spraw Holokaustu z Wieselem jako przewodniczącym, organ, którego prace doprowadziły do powstania Muzeum Pamięci Holokaustu Stanów Zjednoczonych w Waszyngtonie, a od 1980 do 1986 roku przewodniczył radzie, która ją zastąpiła.

Uznanie

Jako jedyny laureat otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla za rok 1986 za to, że był posłańcem dla ludzkości, którego przesłaniem jest pokój, pokuta i godność, a w tym samym roku założył z żoną Marion Fundację Eliego Wiesela na rzecz Ludzkości. Zmarł w swoim domu na Manhattanie 2 lipca 2016 roku, w wieku osiemdziesięciu siedmiu lat, a następnego dnia pochowano go w Valhalli w stanie Nowy Jork.