James Franck

Pochodzenie i młodość

James Franck urodził się w Hamburgu 26 sierpnia 1882 roku jako drugie dziecko bankiera Jacoba Francka i Rebekki Nachum Drucker, a do szkoły chodził w tamtejszym Wilhelm-Gymnasium. Urodził się w rodzinie żydowskiej, jako syn pobożnego ojca i matki wywodzącej się z rodu rabinów, i choć sam nie był religijny, pozostał dumny ze swojego żydowskiego dziedzictwa. W Heidelbergu poznał Maxa Borna, który został jego przyjacielem na całe życie, a doktorat z fizyki uzyskał w Berlinie w 1906 roku pod kierunkiem Emila Warburga.

Praca i kariera

W 1914 roku w Berlinie wraz z Gustavem Hertzem wykazał, że elektrony uderzające w atomy rtęci tracą energię tylko określonymi porcjami, co było jednym z pierwszych doświadczalnych potwierdzeń modelu atomu Nielsa Bohra. Od 1920 roku kierował Drugim Instytutem Fizyki Doświadczalnej w Getyndze, którą wraz z Bornem uczynił jednym z wielkich ośrodków fizyki aż do 1933 roku, a jego prace nad cząsteczkami dały początek zasadzie Francka–Condona.

Wraz z Hertzem otrzymał Nagrodę Nobla z fizyki za 1925 rok, wręczoną w grudniu 1926 roku, za odkrycie praw rządzących zderzeniem elektronu z atomem. 17 kwietnia 1933 roku, choć jako weteran pierwszej wojny światowej był wyłączony spod ustawy, złożył rezygnację na znak protestu przeciw ustawie usuwającej żydowskich urzędników, jako pierwszy naukowiec, i pomagał zwolnionym żydowskim uczonym znaleźć posady za granicą, zanim w listopadzie opuścił Niemcy.

Po roku u Bohra w Kopenhadze i trzech latach na Uniwersytecie Johnsa Hopkinsa przeniósł się w 1938 roku do Chicago, gdzie zajął się fotosyntezą, kierował wydziałem chemii Laboratorium Metalurgicznego i przewodniczył komitetowi, którego raport z 11 czerwca 1945 roku wzywał, by nie używać bomby atomowej przeciw japońskim miastom bez ostrzeżenia.

Ostatnie lata

Zmarł na zawał serca 21 maja 1964 roku podczas wizyty w Getyndze, która nadała mu honorowe obywatelstwo, a w 1967 roku Uniwersytet Chicagowski nazwał jego imieniem Instytut Jamesa Francka.