Fritz Haber

Pochodzenie i młodość

Fritz Haber urodził się w Breslau, dzisiejszym Wrocławiu, 9 grudnia 1868 roku jako syn Siegfrieda Habera, kupca handlującego barwnikami i środkami farmaceutycznymi, oraz Pauli Haber, która zmarła trzy tygodnie po jego narodzinach.

Praca i kariera

Jego rodzina była żydowska i zachowywała wiele żydowskich tradycji, choć nie była silnie związana z synagogą, a jako młody chemik w Jenie, w 1892 lub 1893 roku według źródeł, przyjął chrzest w Kościele luterańskim. Studiował chemię w Berlinie, Heidelbergu i Charlottenburgu, doktorat uzyskał w 1891 roku, a od 1894 roku piął się w politechnice w Karlsruhe, aż w 1906 roku został profesorem chemii fizycznej i elektrochemii.

Tam wraz z asystentem Robertem Le Rossignolem otrzymał amoniak z azotu atmosferycznego i wodoru, przepuszczając gazy nad katalizatorem pod ciśnieniem 150–200 atmosfer i w temperaturze około 500 stopni, a 13 października 1908 roku złożył wniosek patentowy. Carl Bosch z firmy BASF przeniósł metodę na skalę przemysłową, a badanie opublikowane w 2008 roku w Nature Geoscience oszacowało, że uzyskiwany nią azot umożliwia życie mniej więcej połowie ludzkości.

W 1911 roku objął kierownictwo nowego Instytutu Cesarza Wilhelma Chemii Fizycznej i Elektrochemii w Berlinie-Dahlem, a w czasie pierwszej wojny światowej jako doradca ministerstwa wojny organizował ataki gazowe i obronę przed nimi, poczynając od Ypres w kwietniu 1915 roku. Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii za 1918 rok, przyznaną wyłącznie jemu „za syntezę amoniaku z pierwiastków”, wręczono mu w 1919 roku. Po wojnie odbudował swój instytut, dając pełną swobodę kierownikom działów, takim jak James Franck, Herbert Freundlich i Michael Polanyi, i zabiegał o odnowienie zagranicznych więzi niemieckiej nauki.

W 1933 roku nazistowskie ustawy rasowe zmusiły do odejścia niemal cały jego personel, a Haber, który jako przechrzczony Żyd mógł zgodnie z prawem zostać, zamiast się podporządkować, złożył dymisję i wyjechał do Cambridge na zaproszenie Williama Pope'a. Zmarł w Bazylei 29 stycznia 1934 roku, a jego instytut w Dahlem nosi odtąd nazwę Instytutu Fritza Habera.