George Olah

Pochodzenie i młodość

George Olah urodził się jako Oláh András György w Budapeszcie 22 maja 1927 roku, jako syn żydowskiego małżeństwa, Magdy Krasznai i adwokata Gyuli Oláha.

Praca i kariera

Uczył się u ojców pijarów, rzymskokatolickiego zakonu nauczającego, a gdy ustawy rasowe stawały się coraz surowsze, ostatnie miesiące wojny spędził w ukryciu w Budapeszcie, wśród młodych ludzi, którym schronienia udzielił luterański pastor Gábor Sztehlo. Jego brat Peter, starszy o trzy lata i również uczeń pijarów, nie przeżył wojny. Studiował inżynierię chemiczną na Uniwersytecie Technicznym w Budapeszcie u Gézy Zempléna, w 1949 roku poślubił Judit Lengyel, do 1954 roku wykładał tam chemię organiczną, a potem kierował niewielkim zespołem w instytucie badań chemicznych Węgierskiej Akademii Nauk.

Gdy sowieckie czołgi stłumiły rewolucję 1956 roku, uciekł z rodziną, w grudniu dotarł do Londynu, a wiosną 1957 roku wyjechał do Kanady, gdzie Dow Chemical zatrudnił go w swoim laboratorium w Sarnii w Ontario. To tam, od końca lat pięćdziesiątych, rozpoczął badania nad trwałymi karbokationami, a na początku lat sześćdziesiątych wykazał, że superkwasy, znacznie mocniejsze od kwasu siarkowego, potrafią utrzymać te ulotne, dodatnio naładowane jony węgla na tyle długo, by można je było badać.

W 1965 roku wrócił na uczelnię, na Case Western Reserve University w Cleveland, w 1971 roku został obywatelem amerykańskim, a w 1977 roku przeniósł się na Uniwersytet Południowej Kalifornii.

Uznanie

W 1994 roku otrzymał samodzielnie Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii za wkład w chemię karbokationów, prace, które przyniosły też nowe sposoby przekształcania węglowodorów o prostych łańcuchach w paliwa o wysokiej liczbie oktanowej.

Ostatnie lata

W późniejszych latach propagował to, co nazywał gospodarką metanolową, i zmarł w swoim domu w Beverly Hills 8 marca 2017 roku w wieku osiemdziesięciu dziewięciu lat; zgodnie ze swoją wolą spoczął w Budapeszcie.