Yuly Martov

Pochodzenie i młodość

Julij Martow urodził się jako Julij Osipowicz Cederbaum w Konstantynopolu 24 listopada 1873 roku w zasymilowanej rosyjsko-żydowskiej rodzinie, żydowskiej z obu stron: jego ojciec Osip reprezentował rosyjskie towarzystwo żeglugowe w stolicy osmańskiej, matka urodziła się w Wiedniu w rodzinie sefardyjskiej, a dziadek ze strony ojca, Alexander Zederbaum, był postacią haskali, założycielem Ha-Melic, pierwszego hebrajskiego tygodnika w carskiej Rosji, oraz kilku pism żydowskich po rosyjsku i w jidysz. Rodzina wróciła do Odessy, gdzie pogrom 1881 roku naznaczył jego dzieciństwo, a on sam dorastał w Petersburgu.

Praca i kariera

Aresztowany w wieku dwudziestu lat za działalność rewolucyjną, został zesłany do Wilna, gdzie współpracował z żydowskim ruchem socjalistycznym, z którego wyrósł Bund, i twierdził, że żydowscy robotnicy muszą organizować się jako Żydzi; później odszedł od tego stanowiska na rzecz jednolitej partii rosyjskiej. Z Leninem, którego był najbliższym przyjacielem, założył Związek Walki o Wyzwolenie Klasy Robotniczej, a potem pismo Iskra.

Na zjeździe partii w 1903 roku obaj rozeszli się w sprawie definicji członkostwa: Martow chciał partii szerokiej, złożonej z uczestników, Lenin — wąskiej partii zawodowych rewolucjonistów, i z tego podziału narodzili się mienszewicy i bolszewicy. Martow kierował odtąd mienszewikami, sprzeciwiał się pierwszej wojnie światowej, a po październiku 1917 roku w twarz Leninowi potępiał bolszewicki terror i tłumienie innych partii. W 1920 roku pozwolono mu wyjechać do Niemiec; zmarł na gruźlicę pod Berlinem 4 kwietnia 1923 roku.