Solomon ibn Verga

Pochodzenie i młodość

Salomon ibn Verga urodził się w Hiszpanii około 1460 roku jako Żyd z urodzenia, a w 1487 roku gminy żydowskie Kastylii wysłały go, by zebrał okup za żydowskich jeńców z Malagi.

Praca i kariera

Wygnany wraz z całym żydostwem hiszpańskim w 1492 roku, schronił się w Portugalii, gdzie dosięgnął go przymusowy masowy chrzest 1497 roku, po czym żył jako marran w Lizbonie: niniejsza karta mówi o tym epizodzie wprost, jak mówi i o tym, że gdy tylko pozwolono konwersom wyjeżdżać, udał się do Imperium Osmańskiego i tam znów żył i pisał otwarcie jako Żyd. Był naocznym świadkiem rzezi lizbońskiej 1506 roku, w której tłum zabił w ciągu trzech dni około dwóch tysięcy nowych chrześcijan, a jego relacja jest jednym z podstawowych źródeł, z których korzystają historycy.

Jego księga Szewet Jehuda, Berło Judy, wydrukowana w Adrianopolu około 1550 roku, to kronika sześćdziesięciu czterech prześladowań Żydów od starożytności po jego czasy, ułożona z notatek ojca, z własnego doświadczenia i z dokumentów. Od martyrologii swojej epoki odróżnia ją to, że pyta „dlaczego”: inscenizuje debaty między królami, duchownymi i żydowskimi rzecznikami i szuka społecznych, gospodarczych i politycznych przyczyn nienawiści, zamiast poprzestawać na sądzie Bożym — dlatego współczesna nauka uważa ją za tekst założycielski historiografii żydowskiej. Przełożono ją na łacinę, jidysz, hiszpański i niemiecki i czytano przez stulecia. Zmarł około 1554 roku.