Juan de Valdés

Pochodzenie i młodość

Juan de Valdés urodził się około 1500 roku w Cuence w Kastylii jako brat bliźniak Alfonsa de Valdés, który ma własną kartę na tej stronie, a jego miejsce w tym katalogu opiera się na tym samym dossier rodzinnym: słownik biograficzny Królewskiej Akademii Historii podaje, że ich matka, María de la Barrera, pochodziła z żydowskiej rodziny konwertytów, podobnie jak babka ze strony ojca.

Praca i kariera

Ta karta mówi wprost, co to znaczyło w praktyce: ich wuj ze strony matki, Fernando de la Barrera, został spalony przez Inkwizycję w 1491 roku jako Żyd nawrócony i powracający — skazany, słowami samej Akademii, bez wystarczających dowodów — a ich ojciec i starszy brat sami byli ścigani za sprzyjanie heretykom. Juana wychowano po chrześcijańsku, studiował w Alcalá i stał się najzdolniejszym hiszpańskim uczniem Erazma. Jego „Dialog Merkurego i Charona” oraz „Dialog o nauce chrześcijańskiej” z 1529 roku zwróciły nań uwagę Inkwizycji; w 1531 roku opuścił Hiszpanię i wyjechał do Włoch, by nigdy nie wrócić.

W Rzymie, a potem w Neapolu napisał około 1535 roku „Dialog o języku”, pierwszą poważną refleksję nad kastylijskim jako językiem literackim, w której dowodził, że pisać należy tak, jak mówią ludzie wykształceni — „piszę, jak mówię” — książkę założycielską hiszpańskiej myśli językowej, wydrukowaną dopiero w 1737 roku. W Neapolu skupił wokół siebie krąg, do którego należeli Giulia Gonzaga, Pietro Carnesecchi, Bernardino Ochino i Piotr Martyr Vermigli, i nauczał chrześcijaństwa wewnętrznego, skupionego na Piśmie, które rzymska Inkwizycja później potępiła; kilku jego uczniów stracono lub przeszli oni do reformacji.

Zmarł w Neapolu w sierpniu 1541 roku, a jego główne dzieło duchowe, „Sto dziesięć rozważań Bożych”, ukazało się pośmiertnie.