Mateo Alemán

Pochodzenie i młodość

Mateo Alemán urodził się w Sewilli we wrześniu 1547 roku jako syn lekarza więziennego, w rodzinie konwertytów żydowskich po mieczu: badania krytyczne, a zwłaszcza edycja „Guzmána” Luisa Gómeza Canseco, podają, że jego dziadek Juan Alemán miał udokumentowane zatargi z Inkwizycją. Ta karta umieszcza go drogą pochodzenia, na poziomie wymienionego z nazwiska dziadka, i mówi wprost, że Alemán urodził się i żył jako katolik; jego konwertyckie pochodzenie mimo to naznaczyło mu życie, zamykając urzędy, o które się starał, i odcisnęło ślad w książce opętanej honorem, pozorami i krwią.

Praca i kariera

Studiował medycynę i prawo, dwadzieścia lat pracował jako królewski rachmistrz i inspektor skarbu, dwukrotnie siedział w więzieniu za długi, a w 1593 roku przeprowadził urzędową inspekcję kopalni rtęci w Almadén, gdzie skazańcy i niewolnicy pracowali w warunkach, które określił jako zabójcze. W 1599 roku wydał pierwszą część „Guzmána de Alfarache”, spowiedź nicponia, który został galernikiem, przeplatającą narrację łotrzykowską z komentarzem moralnym.

Sukces był bezprecedensowy: około dwudziestu sześciu wydań w pięć lat, przekłady na francuski, włoski, angielski i łacinę, i najczęściej czytana książka Europy po Biblii w tamtej epoce — tak dalece, że pod fałszywym nazwiskiem ukazała się apokryficzna część druga, a Alemán odpowiedział własną w 1604 roku. Cervantes, który go znał, poprowadził ramę łotrzykowską dalej w „Don Kichocie”.

Ostatnie lata

Latami odmawiano mu zgody na wyjazd; w 1608 roku odpłynął do Meksyku, wydał tam traktat o ortografii hiszpańskiej i żywot arcybiskupa i zmarł około 1614 roku w Nowym Świecie.