Luis de Carvajal el Mozo

Pochodzenie i młodość

Luis de Carvajal zwany el Mozo, Młodszy, urodził się około 1566 roku w Benavente w Hiszpanii w rodzinie hiszpańsko-portugalskich konwertytów i jako chłopiec przybył do Nowej Hiszpanii wraz z wujem, gubernatorem Luisem de Carvajal y de la Cueva, mającym tu własną kartę.

Praca i kariera

Około siedemnastego roku życia dowiedział się od ojca rodzinnego sekretu: byli Żydami, potomkami Żydów ochrzczonych pod przymusem, i zachowali wiarę w ukryciu. Wrócił do judaizmu świadomie i całkowicie, sam się obrzezał, przyjął imię Joseph Lumbroso, „Oświecony”, i uczył matkę i siostry tego, co odtwarzał z Prawa na podstawie Wulgaty, pamięci i kilku książek, bo w Meksyku Inkwizycji nie było ani tekstu hebrajskiego, ani rabina.

Zadenuncjowany w 1589 roku, został aresztowany wraz z rodziną, pojednany z Kościołem i skazany na pokutę; nadal potajemnie nauczał i pisał. W więzieniu napisał pismem dość drobnym, by je ukryć, duchową autobiografię, listy i modlitwy — pierwsze znane pisma żydowskie w obu Amerykach, przechowywane w Archiwum Narodowym Meksyku, skradzione w 1932 roku i odzyskane dopiero w 2016. Aresztowany po raz drugi w 1595 roku, torturowany w 1596 aż wskazał około stu dwudziestu innych krypto-Żydów — załamanie, które ta karta odnotowuje tak samo wyraźnie jak jego odwagę; potem ponownie wyznał swoją wiarę.

8 grudnia 1596 roku, podczas wielkiego auto da fé w mieście Meksyk, uduszono go garotą i spalono wraz z matką Franciscą i trzema siostrami. Miał trzydzieści lat. To, co napisał, przetrwało, a akta jego procesu, liczące tysiące stron, są najpełniejszym dokumentalnym portretem krypto-żydowskiego życia w Nowym Świecie.