Francisco Maldonado da Silva

Pochodzenie i młodość

Francisco Maldonado da Silva urodził się w San Miguel de Tucumán, w dzisiejszej Argentynie, w 1592 roku jako syn Diega Núñeza da Silvy, portugalskiego chirurga i konwertyty — chrześcijanina żydowskiego pochodzenia — którego samego sądziła Inkwizycja w Limie za judaizowanie i „pojednała” w 1605 roku; chłopca wychowano po katolicku i to ojciec, gdy Francisco miał osiemnaście lat, wyjawił mu prawdę o jego pochodzeniu i dał mu księgi, przez które odnalazł wiarę przodków.

Praca i kariera

Studiował medycynę w Limie, praktykował w Santiago de Chile, gdzie został chirurgiem szpitala i poślubił katoliczkę, a w tajemnicy stał się Żydem: sam się obrzezał, przestrzegał szabatu i postów, przyjął imię Eli Nazareo i próbował przywrócić judaizmowi własne siostry — a jedna z nich doniosła na niego Inkwizycji w 1627 roku. Ta karta podaje jego drogę do tego katalogu tak, jak stoi w aktach procesu: urodzony jako syn konwertyty, ogłosił się Żydem i żył jako Żyd, w hiszpańskiej kolonii, gdzie oznaczało to śmierć.

Przez dwanaście lat w celach Inkwizycji w Limie odmawiał odwołania, dyskutował z teologami przysyłanymi, by go nawrócić, pościł do granicy śmierci, pisał traktaty w obronie judaizmu na skrawkach papieru atramentem z węgla i piórem wyciętym z kurzej kości i przekazywał je przez ściany innym więźniom. 23 stycznia 1639 roku, na największym auto da fé w dziejach Limy, został spalony żywcem wraz z dziesięcioma innymi judaizantami; gdy odczytywano wyrok, wiatr rozdarł zasłonę nad podestem, a on powiedział, jak podają kronikarze, że Bóg Izraela patrzy. Powieść Marcosa Aguinisa La gesta del marrano uczyniła go symbolem kryptożydów Ameryki Południowej.