Karl von Frisch

Pochodzenie i młodość

Karl Ritter von Frisch urodził się w Wiedniu 20 listopada 1886 roku jako najmłodszy z czterech synów chirurga i urologa Antona von Frischa oraz Marie Exner; wszyscy czterej zostali profesorami uniwersytetu, a Karl był częściowo żydowskiego pochodzenia. Studiował na Uniwersytecie Wiedeńskim u Hansa Leo Przibrama i w Monachium u Richarda von Hertwiga, przechodząc od medycyny do nauk przyrodniczych, i doktoryzował się w 1910 roku.

Praca i kariera

Reżim nazistowski zwrócił na niego nieżyczliwą uwagę, między innymi dlatego, że zatrudniał żydowskich asystentów, w tym wiele kobiet; ostatecznie zepchnięto go na emeryturę, a decyzję cofnięto tylko dlatego, że jego badania nad nosemozą miały znaczenie dla pszczół, od których zależały krajowe zbiory. Do instytutu w Monachium wrócił w 1950 roku po czterech latach w Grazu, a w 1958 przeszedł na emeryturę. Jego tematem było to, co pszczoła postrzega i co potrafi powiedzieć innej pszczole.

Tresując je na kolorowych kartonach, wykazał, że pszczoły widzą barwy w zakresie przesuniętym od czerwieni ku ultrafioletowi, tak że kwiaty, które nam wydają się jednakowo żółte, jawią im się odmienne i pstre. Wykazał, że odczytują polaryzację światła na skrawku błękitnego nieba, dla nas niewidoczną, i tak trzymają kierunek oraz porę dnia. I odczytał taniec wywijany: bieg wracającej zbieraczki wskazuje ulowi kierunek pokarmu względem słońca, a czas trwania biegu mówi o odległości.

W relację z 1927 roku długo wątpiono, zanim ją potwierdzono. Podzielił Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny za rok 1973 z Konradem Lorenzem i Nikolaasem Tinbergenem, a zmarł w Monachium 12 czerwca 1982 roku.