Joel Mokyr

Pochodzenie i młodość

Joel Mokyr urodził się 26 lipca 1946 roku w Lejdzie w Holandii, a pierwsze dziewięć lat życia spędził w Utrechcie, w środkowej części kraju. Jego rodzice, Salomon Mok i Gonda Jacobs, byli holenderskimi Żydami, którzy przeżyli obóz Theresienstadt, a ojciec zmarł w 1948 roku, gdy Joel miał rok. W 1955 roku matka zabrała go wraz z siostrą do Izraela, gdzie dorastał w Hajfie, ukończył szkołę średnią i odbył służbę wojskową, po czym studiował ekonomię i historię na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie, który ukończył w 1968 roku.

Praca i kariera

Doktorat uzyskał w Yale w 1974 roku na podstawie pracy o wzroście i stagnacji przemysłowej w Holandii i Belgii, a w tym samym roku dołączył do Northwestern University w Evanston, gdzie wykłada od ponad pięćdziesięciu lat. Jako historyk gospodarki europejskiej lat 1750–1914 opublikował Why Ireland Starved w 1983 roku, The Lever of Riches w 1990, The Gifts of Athena w 2002, The Enlightened Economy w 2009 i A Culture of Growth w 2016 roku.

Jego główna teza głosi, że wzrost stał się samopodtrzymujący dopiero wtedy, gdy wiedza o tym, co działa, spotkała się z naukowym wyjaśnieniem, dlaczego działa, w europejskiej kulturze otwartej na nowe idee, w której rzemieślnicy potrafili zbudować to, co rozumieli uczeni.

Uznanie

Od 2001 roku jest stałym współpracownikiem Szkoły Ekonomii Eitana Berglasa na Uniwersytecie Telawiwskim, w 2006 roku otrzymał Nagrodę Heinekena w dziedzinie historii, a w 2015 roku Nagrodę Balzana w dziedzinie historii gospodarczej, i wypromował ponad sześćdziesięciu pięciu doktorów. W 2025 roku otrzymał połowę Nagrody Nobla z ekonomii „za zidentyfikowanie warunków wstępnych trwałego wzrostu dzięki postępowi technologicznemu”, a druga połowa przypadła Philippe'owi Aghionowi i Peterowi Howittowi.

Na bankiecie w Sztokholmie 10 grudnia 2025 roku przemawiał w imieniu wszystkich trzech laureatów i oddał hołd Josephowi Schumpeterowi, który opisał twórczą destrukcję, lecz nie doczekał nagrody z ekonomii.