Netira

Pochodzenie i młodość

Netira był żydowskim człowiekiem interesu i bankierem z Bagdadu, zmarłym w 916 roku; urodził się i żył jako Żyd, poślubił córkę Josepha ben Phinehasa, bankiera dworu mającego własną kartę na tej stronie, i wszedł do tego domu — pierwszego prawdziwego domu bankowego świata islamu.

Praca i kariera

Wzniósł się za kalifa al-Mutadida od 892 roku i pozostał bliski al-Muktadirowi, a Encyclopaedia Judaica podaje, że miał znaczne wpływy zarówno na dworze kalifa, jak i w żydowskim społeczeństwie Babilonii. Źródła tego, co z tymi wpływami uczynił, są żydowskie: kronika Natana Babilończyka, spisana pokolenie później, opowiada, że Netira doprowadził do odwołania dekretu prześladowczego wobec Żydów — jedna wersja mówi, że ostrzegł kalifa przed snem, druga, że przekupił doradców — i że stanął między gminą a tronem, gdy groziły miażdżąca grzywna albo rzeź.

Ta karta mówi wprost, że relacje te są późne i częściowo hagiograficzne oraz że różnią się w szczegółach; samo jednak jego znaczenie na dworze i zależność gminy od niego nie budzą wątpliwości. Był rozstrzygający w wielkim sporze o egzylarchat: poparł gaona Kohena Cedeka przeciw egzylarsze Ukbie, a później pomógł osadzić Dawida ben Zakkaja, tak że polityczne przywództwo żydostwa babilońskiego przeszło przez jego ręce.

Jego synowie Sahl i Izaak prowadzili dom dalej i pozostali bankierami dworu za kolejnych kalifów, a rodzina była główną żydowską potęgą finansową Bagdadu aż po XI wiek, finansując akademie w Surze i Pumbedicie, których responsy kształtowały prawo żydowskie na całym świecie.