Joseph ben Phinehas

Pochodzenie i młodość

Joseph ben Phinehas był żydowskim człowiekiem interesu z Bagdadu, czynnym co najmniej od 877 roku i zmarłym przed 928, który wraz ze wspólnikiem i krewnym Aaronem ben Amramem — mającym własną kartę na tej stronie — stworzył to, co historycy finansów uważają za pierwszy prawdziwy dom bankowy świata islamu. Urodził się i żył jako Żyd, w Bagdadzie gaonów, i nigdy nie opuścił swojej wspólnoty; właśnie jako Żydzi, odsunięci od urzędów, lecz godni zaufania w sprawach pieniądza, obaj mogli służyć kalifowi, nie stając się jego rywalami.

Praca i kariera

W 911 lub 912 roku wezyr Ibn al-Furat oficjalnie mianował ich dżahbadami, bankierami dworu kalifa al-Muktadira — stanowiskiem, które Encyclopaedia Judaica nazywa najważniejszym, jakie pod rządami Abbasydów zajmowali ludzie spoza administracji. Ich dom pożyczał skarbowi ogromne sumy pod przyszłe dochody prowincji, czyli pierwszy suwerenny debet, przechowywał depozyty wezyrów i namiestników, a przede wszystkim wystawiał sakk — pisemne polecenie zapłaty, dzięki któremu kupiec w Bagdadzie mógł podjąć pieniądze w Ahwazie czy Isfahanie bez przewożenia monety: instrument, który dotarł do Europy jako czek, a nazwa pochodzi właśnie od tego arabskiego słowa.

Ich filia w Ahwazie działała jako agencja prowincjonalna. Joseph wykorzystywał też swoją pozycję na dworze na rzecz żydostwa babilońskiego i występuje w wielkim sporze między egzylarchą Ukbą a gaonem Kohenem Cedekiem, opisanym przez rabbiego Natana Babilończyka. Dom przeszedł na rodzinę jego syna Netiry i służył kalifom jeszcze przez pokolenie.