Manfréd Weiss

Pochodzenie i młodość

Manfréd Weiss urodził się w Peszcie 11 kwietnia 1857 roku w żydowskiej rodzinie kupieckiej i przez całe życie pozostał praktykującym Żydem, wspierając instytucje gminy i odrzucając konwersję, która ułatwiłaby mu wejście do węgierskiej arystokracji.

Praca i kariera

Wraz z bratem Bertholdem zaczął w 1882 roku od fabryki konserw dostarczającej armii austro-węgierskiej racje w puszkach; od puszki przeszli do naboju, a w 1892 roku, po wybuchu w zakładzie w Peszcie, przeniósł produkcję na wyspę Csepel na południe od Budapesztu, na puste pola, i w ciągu trzydziestu lat zbudował tam największy kompleks przemysłowy Węgier i drugi co do wielkości w monarchii habsburskiej. Csepel wytwarzał amunicję i pociski, potem stal, obrabiarki, silniki, rowery, motocykle, samochody i silniki lotnicze; u szczytu wojny zatrudniał około trzydziestu tysięcy ludzi i miał własny port, kolej, elektrownię, szpital, szkoły oraz mieszkania robotnicze zaawansowane jak na epokę. Franciszek Józef nobilitował go w 1896 roku, a w 1918 uczynił baronem.

Ostatnie lata

Ta karta mówi wprost, co nastąpiło potem: zmarł 25 grudnia 1922 roku, a w 1944, pod okupacją niemiecką, oficer SS Kurt Becher zmusił jego spadkobierców — dzieci i ich rodziny, z których kilkoro przeszło na chrześcijaństwo — do przekazania całego koncernu Weiss Manfréd SS w zamian za zgodę na wyjazd do Portugalii; to jeden z najlepiej udokumentowanych przypadków nazistowskiego wymuszenia gospodarczego na żydowskiej rodzinie.

Zakłady Csepel znacjonalizowano po wojnie i pozostały przemysłowym sercem komunistycznych Węgier; robotnicy Csepel byli wśród pierwszych, którzy powstali w 1956 roku.