Max Perutz

Pochodzenie i młodość

Max Ferdinand Perutz urodził się w Wiedniu 19 maja 1914 roku jako syn Hugona Perutza, wytwórcy tekstyliów, i Adele Goldschmidt. Rodzina była żydowska z pochodzenia i ochrzciła go w obrządku katolickim; w późniejszych latach określał się jako człowiek bez religii, niechętny obrażaniu cudzej. Rodzice chcieli prawnika, on jednak studiował chemię na Uniwersytecie Wiedeńskim, skończył w 1936 roku i wyjechał do Cambridge uczyć się krystalografii rentgenowskiej u J. D. Bernala, który skierował go ku białkom.

Praca i kariera

Wybrał hemoglobinę końską, bo jej kryształy dawało się zdobyć, i cząsteczka ta zajęła mu resztę życia zawodowego. Gdy Hitler zajął Austrię w 1938 roku, jego rodzice uciekli do Szwajcarii bez grosza; stypendium Fundacji Rockefellera, uzyskane z poparciem Lawrence'a Bragga, pozwoliło Perutzowi sprowadzić ich do Anglii w marcu 1939 roku. Wielka Brytania internowała go wówczas jako obywatela wrogiego państwa i odesłała do Kanady.

Po powrocie do Cambridge znajomość lodu wciągnęła go w projekt Habbakuk, tajny plan zbudowania platformy lotniczej z zamrożonej masy drzewnej, badany w chłodni pod targiem mięsnym Smithfield. Przeszkodą krystalografii był problem fazowy: dyfrakcja zapisuje siłę każdego odbicia, lecz gubi ułożenie fal, a bez niego obrazu nie da się złożyć. W 1953 roku Perutz wykazał, że przyłączenie ciężkich atomów do białka i porównanie obu obrazów przywraca brakujące fazy.

W 1959 roku miał strukturę hemoglobiny, pierwszego dużego białka obejrzanego w szczegółach, a w 1962 podzielił Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii z Johnem Kendrew. Założona i kierowana przez niego jednostka w Cambridge stała się Laboratorium Biologii Molekularnej MRC. Zmarł w Cambridge 6 lutego 2002 roku.