Maria Szymanowska

Pochodzenie i młodość

Maria Szymanowska urodziła się jako Marianna Agata Wołowska w Warszawie 14 grudnia 1789 roku, a jej żydowskie pochodzenie idzie ze strony ojca: rodzina Wołowskich była rodziną Szorów z Rohatyna, a syn Eliszy Szora przyjął imię Franciszek Wołowski, gdy ochrzczono go we Lwowie 19 września 1759 roku wraz z około tysiącem zwolenników Jakuba Franka, w zbiorowej konwersji ruchu frankistowskiego. Ta karta mówi wprost, co źródła ustalają, a czego nie: ojciec Marii, Franciszek Wołowski, właściciel ziemski i piwowar, należał do tej nawróconej rodziny, a matka Barbara Lanckorońska pochodziła z polskiej szlachty katolickiej; nie rozstrzygnięto, czy ojciec Marii był sam owym ochrzczonym w 1759 roku, czy urodził się wkrótce potem w rodzinie już nawróconej, tak że jej żydowski przodek stoi na poziomie ojca albo dziadka — w obu wypadkach w granicach zasady pochodzenia tej strony. Wychowano ją po katolicku.

Praca i kariera

Kształciła się w Warszawie, grała przed Cherubinim i przed Johnem Fieldem, a od 1815 do 1828 roku objeżdżała Europę jako zawodowa wirtuozka — jedna z pierwszych kobiet żyjących z publicznych koncertów — w Paryżu, Londynie, Rzymie, Berlinie i w całej Rosji. W 1822 roku car Aleksander I mianował ją pierwszą pianistką dworu cesarskiego. Jej „Dwadzieścia ćwiczeń i preludiów” oraz nokturny, wydane w Paryżu i Lipsku, każą prawej ręce śpiewać nad szeroko rozłożoną lewą, a Chopin, który ją podziwiał, podjął tę manierę.

Goethe, mając siedemdziesiąt cztery lata, był poruszony jej grą w Marienbadzie i napisał dla niej wiersz „Aussöhnung”, trzecią część „Trylogii namiętności”. Jej salony w Warszawie i Petersburgu przyciągały Mickiewicza, Puszkina i Glinkę; Mickiewicz poślubił jej córkę Celinę. Zmarła na cholerę w Petersburgu 24 lipca 1831 roku.