John Heartfield

Pochodzenie i młodość

John Heartfield urodził się jako Helmut Franz Josef Herzfeld w Berlinie 19 czerwca 1891 roku, syn pisarza Franza Herzfelda, publikującego jako Franz Held i pochodzącego z żydowskiej rodziny fabrykantów bawełny znad Renu, oraz Alice Stolzenberg, robotnicy tekstylnej i działaczki socjalistycznej.

Praca i kariera

Rodzice, ścigani za polityczne pisma Franza Helda, uciekli do Szwajcarii, potem do Austrii i w 1899 roku porzucili czworo dzieci pod Salzburgiem, gdzie przygarnął je wiejski burmistrz. Helmut studiował w monachijskiej szkole rzemiosł artystycznych, a w 1916 roku, w proteście przeciw wojennemu okrzykowi „Gott strafe England”, zanglizował nazwisko na John Heartfield — gest sprzeciwu, przy którym pozostał do końca życia.

Z George'em Groszem i bratem Wielandem Herzfelde założył berlińskie Dada i wydawnictwo Malik, a około 1919 roku wraz z Groszem stworzył fotomontaż: cięcie i łączenie fotografii tak, by obraz mówił prawdę, której sam aparat powiedzieć nie mógł. W latach 1930–1938 wykonał 237 montaży dla masowego tygodnika ilustrowanego „Arbeiter-Illustrierte-Zeitung”, w tym „Adolf nadczłowiek: połyka złoto, a pluje bzdurami” (1932), swastykę z toporów i „Sens hitlerowskiego pozdrowienia”, gdzie olbrzymi kapitalista wsuwa banknoty w uniesioną dłoń Führera.

Członek partii komunistycznej od 1918 roku, od pierwszego dnia był na liście nazistów; w kwietniu 1933 roku uciekł do Pragi, gdy SA wdzierała się do jego mieszkania, a w 1938 roku do Londynu, gdzie internowano go jako wrogiego cudzoziemca. Jego żydowskie pochodzenie po ojcu jest tu wyraźnie nazwane, bo należało do tego, co czyniło go celem, choć sam zawsze definiował swoją walkę politycznie. Wrócił do Berlina Wschodniego w 1950 roku, przez lata budził podejrzliwość reżimu, w 1956 roku został członkiem Akademii Sztuk i zmarł 26 kwietnia 1968 roku. Każdy polityczny mem z pociętej fotografii wywodzi się od niego.