Jacob al-Qirqisani

Pochodzenie i młodość

Jakub al-Kirkisani — po arabsku Abu Jusuf Jakub — urodził się około 890 roku, prawdopodobnie w Kirkisiji, starożytnym Circesium nad Eufratem, i żył w Iraku kalifów abbasydzkich jako Żyd ruchu karaimskiego, który trzymał się Biblii pisanej i odrzucał ustne Prawo rabinów; Encyclopaedia Judaica nazywa go „bezsprzecznie najpotężniejszym obrońcą karaizmu swojej epoki” i ta karta nie potrzebuje innej podstawy.

Praca i kariera

Podróżował po Bliskim Wschodzie, znał rabanickich uczonych Bagdadu i toczył z nimi spory, rozmawiał z teologami chrześcijańskimi i muzułmańskimi, czytał Arystotelesa, muzułmański kalam i nauki swoich czasów ze swobodą, na jaką pozwalało sobie niewielu żydowskich autorów tego stulecia. W 937 roku ukończył swoje wielkie dzieło, Kitab al-Anwar wal-Marakib, „Księgę świateł i strażnic”, kodeks prawa karaimskiego w trzynastu częściach, który zaczyna się od przeglądu wszystkich sekt Izraela — saduceuszy, Samarytan, zwolenników Anana, Isawijji, judganitów i tuzina innych — a potem chrześcijaństwa i islamu widzianych z wnętrza judaizmu, najstarsza i najbardziej szczegółowa zachowana historia żydowskiego sekciarstwa i źródło znacznej części tego, co wiadomo o opisywanych w niej ruchach; jego Kitab ar-Rijad wal-Hadaik, „Księga ogrodów i parków”, komentowała narracyjne części Tory.

Dowodził, że rozum jest pierwszym ze źródeł prawdy i że Biblię należy czytać według jej sensu dosłownego, języka i kontekstu, i równie chętnie odrzucał opinię karaimską, jak rabanicką, gdy nie zdawała tego egzaminu. Zmarł około 960 roku; jego księgi, w języku judeo-arabskim, odkryto na nowo w rękopisach Petersburga i Kairu i wydrukowano dopiero w XX wieku.