Fernán Díaz de Toledo

Pochodzenie i młodość

Fernán Díaz de Toledo, znany swojej epoce po prostu jako „el Relator”, był z urodzenia Żydem z Toledo — źródła zachowały jego hebrajskie imię Mose Hamomo — który przeszedł na chrześcijaństwo w latach masowych konwersji po 1391 roku i wyrósł, jak piszą historycy hiszpańscy, na najwybitniejszego z konwertyckich sług Jana II Kastylijskiego.

Praca i kariera

Z wykształcenia prawnik, był relatorem rady królewskiej, urzędnikiem referującym sprawy i redagującym decyzje króla, a także sędzią audiencji, notariuszem większym przywilejów i sekretarzem; przez trzy dekady, poprzez dominację Álvara de Luny i wojny domowe tego panowania, niewiele dokumentów korony kastylijskiej przeszło bez jego ręki, a jego testament z 1455 roku, badany przez historyków z Sewilli, ukazuje człowieka wielkiego majątku i jeszcze większych koneksji.

Jego chwila nadeszła w 1449 roku, gdy buntownicy z Toledo ogłosili Sentencia-Estatuto, pierwszy statut czystości krwi, wykluczający wszystkich potomków Żydów z urzędów publicznych. Relator odpowiedział swoją Instrucción, skierowaną do biskupa Lopego de Barrientos: dowodem, nazwisko po nazwisku, że najszlachetniejsze domy Kastylii — i sama rada króla, i sami biskupi — pełne są krwi konwertytów, że Kościół nigdy nie rozróżniał między starymi a nowymi chrześcijanami i że czynić to jest herezją przeciw jedności chrztu.

Była to pierwsza wielka obrona konwertytów, podjęta przez Barrientosa i Alonsa de Cartagenę i potępiona przez papieża Mikołaja V w tym samym roku — i przegrała: statuty rozprzestrzeniły się po Hiszpanii na trzy stulecia. Zmarł około 1457 roku.