Elias Canetti

Pochodzenie i młodość

Elias Canetti urodził się w sefardyjskiej rodzinie żydowskiej w bułgarskim mieście Ruse nad Dunajem 25 lipca 1905 roku, jako najstarszy z trzech synów kupca Jacques'a Canettiego i Mathilde Arditti.

Praca i kariera

Rodzina ojca przybyła do Ruse z osmańskiego Adrianopola, a nazwisko brzmiało pierwotnie Cañete, od wsi w hiszpańskiej prowincji Cuenca; ze strony matki Ardittowie należeli do najstarszych rodów sefardyjskich w Bułgarii i współtworzyli gminę żydowską w Ruse pod koniec XVIII wieku. Dom przeniósł się do Manchesteru w 1911 roku; ojciec zmarł nagle rok później, a matka zabrała dzieci do Lozanny, a potem do Wiednia, żądając, by nauczył się niemieckiego — znał już wtedy ladino, swój język ojczysty, a obok niego bułgarski, angielski i trochę francuskiego.

W 1924 roku wrócił do Wiednia na studia chemiczne, doktorat z chemii obronił w 1929 i nigdy nie pracował w zawodzie; jego prawdziwym tematem była już filozofia i literatura, a dniem, który go naznaczył, stała się lipcowa rewolta 1927 roku, gdy znalazł się przy płonącym Pałacu Sprawiedliwości i zobaczył, jak tłum staje się jedną rzeczą. To materia obu jego wielkich książek: powieści Auto da fé, wydanej w 1935 roku przed ucieczką do Wielkiej Brytanii, w której uczonego niszczy świat spoza jego biblioteki, oraz Masy i władzy, owocu dwudziestu pięciu lat pracy ogłoszonego w 1960 roku, studium o tym, jak powstają masy, czego się boją i jak żywią się nimi władcy.

Pisał też sztuki i kilka tomów wspomnień o własnym wielojęzycznym dzieciństwie. Otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury w 1981 roku, ostatnie dwadzieścia lat spędził w Zurychu i tam zmarł w 1994.