Zus Bielski

Pochodzenie i młodość

Alexander Zeisal Bielski, zwany Zusem, urodził się 19 października 1912 roku w Stankiewiczach pod Nowogródkiem, jako trzeci z czterech braci. Niemcy zamordowali jego rodziców i dwóch braci w getcie nowogródzkim 8 grudnia 1941 roku, zamordowali też jego pierwszą żonę, Cyrlę Borowską, i ich maleńką córkę.

Praca i kariera

Był wojownikiem spośród czterech: podczas gdy Tuvia twierdził, że oddział istnieje po to, by utrzymać Żydów przy życiu, Zus parł do walki i to on prowadził akcje zbrojne, wypady po żywność i broń, sabotaż torów i linii telefonicznych, odwet na donosicielach. Bracia spierali się o to i nigdy do końca tego nie rozstrzygnęli, ale obie połowy wspierały się nawzajem: to bojownicy Zusa pozwalali wyżywić i obronić tysiąc niewalczących spod opieki Tuvii.

Wiosną 1942 roku cała czwórka i trzynastu sąsiadów z getta utworzyli zalążek oddziału; latem 1944 roku z puszczy nalibockiej wyszło żywych około tysiąca dwustu ludzi. Zus służył kilka miesięcy w Armii Czerwonej, przebywał w Izraelu i w 1956 roku dotarł do Nowego Jorku, gdzie zbudował flotę taksówek i firmę przewozową.

Ostatnie lata

Zmarł na Brooklynie 18 sierpnia 1995 roku, w wieku osiemdziesięciu dwóch lat; z czterech braci żył jeszcze tylko Aron, trzynastoletni chłopiec, gdy rodzina poszła do lasu, i zmarł w 2025 roku w wieku dziewięćdziesięciu ośmiu lat.