Tewje Bielski

Pochodzenie i młodość

Tuvia Bielski urodził się 8 maja 1906 roku w Stankiewiczach, przysiółku pod Nowogródkiem, wówczas w imperium rosyjskim, a dziś na Białorusi, jako syn Dawida i Beili Bielskich, i od 1927 roku służył jako kapral wojska polskiego. 8 grudnia 1941 roku Niemcy zamordowali jego rodziców i dwóch braci w getcie nowogródzkim; Tuvia, Asael, Zus i Aron poszli do lasu, a wiosną 1942 roku, z trzynastoma sąsiadami z getta, utworzyli zalążek oddziału partyzanckiego.

Praca i kariera

Dowodził nim wedle zasady, którą inni dowódcy partyzanccy uważali za obciążenie: rzecz nie w tym, by zabijać Niemców, lecz by utrzymać Żydów przy życiu, więc przyjmował każdego, kto przyszedł, starych, chorych, kobiety, dzieci, każdego, kto nie mógł walczyć. Zapytany później, po co brał na siebie ludzi niezdolnych unieść karabinu, odpowiedział, że woli ocalić jedną starą Żydówkę niż zabić dziesięciu niemieckich żołnierzy.

Obóz w puszczy nalibockiej stał się wsią: młyn, piekarnia, łaźnia, garbarnia, izba chorych i barak kwarantanny, szkoła, synagoga, sąd i areszt oraz warsztaty, w których pracowało ponad stu krawców, szewców, stolarzy, rusznikarzy i zegarmistrzów, dla obozu i dla otaczających go sowieckich oddziałów partyzanckich. Niemcy wyznaczyli za niego pięćdziesiąt tysięcy reichsmarek na początku 1943 roku, a potem podwoili tę sumę, i w sierpniu tego roku rzucili ponad dwadzieścia tysięcy ludzi do operacji Hermann, by oczyścić puszczę; obóz wszedł głębiej w bagna i przetrwał.

Gdy latem 1944 roku nadeszła Armia Czerwona, z lasu wyszło około tysiąca dwustu ludzi, z czego siedmiu na dziesięciu stanowiły kobiety, dzieci i starcy.

Ostatnie lata

Bielski wyjechał do Palestyny, walczył w wojnie 1948 roku, w 1956 roku przeniósł się do Nowego Jorku i prowadził tam przez trzydzieści lat małą firmę przewozową; socjolożka Nechama Tec przeprowadziła z nim rozmowę na krótko przed jego śmiercią w Nowym Jorku, 12 czerwca 1987 roku, a rok później pochowano go ponownie na Har ha-Menuchot w Jerozolimie z pełnymi honorami wojskowymi.