Szimon Peres

Pochodzenie i młodość

Szimon Peres urodził się jako Szymon Perski w Wiszniewie, wówczas w Polsce, a dziś na Białorusi, w sierpniu 1923 roku jako syn Icchaka i Sary Perskich, a w 1934 roku podążył za ojcem do Tel Awiwu. Dorastał blisko dziadka, rabina Cwiego Melcera, a przemawiając 27 stycznia 2010 roku w niemieckim Bundestagu, przywołał jego słowa pożegnania, gdy jako jedenastolatek wyjeżdżał, „Mój chłopcze, zawsze pozostań Żydem”, i to, jak naziści spalili go potem żywcem razem z Żydami z Wiszniewa zamkniętymi w synagodze.

Uczył się w szkole rolniczej Ben Szemen, współzakładał kibuc Alumot, a po wyprawie do Negewu w 1944 roku przyjął hebrajskie nazwisko Peres, oznaczające orłosępa.

Praca i kariera

W wojnie o niepodległość odpowiadał za zakupy broni i pobór, a w latach 1953–1959 był dyrektorem generalnym ministerstwa obrony, budując bliski sojusz z Francją. Wybrany do Knesetu w 1959 roku, był ministrem obrony w latach 1974–1977, w czasie akcji ratunkowej w Entebbe, a w latach 1984–1986 premierem rządu jedności narodowej, gdy Izrael wycofał się z Libanu i przyjął plan stabilizacji gospodarczej. Ponownie ministrem spraw zagranicznych od lipca 1992 roku, kierował izraelską stroną tajnych negocjacji w Oslo w 1993 roku, 13 września 1993 roku podpisał w Białym Domu Deklarację zasad i przyczynił się do traktatu pokojowego z Jordanią z 26 października 1994 roku.

Uznanie

Pokojową Nagrodę Nobla za 1994 rok przyznano wspólnie jemu, premierowi Icchakowi Rabinowi i przywódcy palestyńskiemu Jasirowi Arafatowi „za wysiłki na rzecz zaprowadzenia pokoju na Bliskim Wschodzie”. Po zamordowaniu Rabina w listopadzie 1995 roku stał na czele rządu do czerwca 1996 roku, w tym samym roku założył Centrum Peresa na rzecz Pokoju, a od lipca 2007 do lipca 2014 roku był dziewiątym prezydentem Izraela. Zmarł w Ramat Gan 28 września 2016 roku, dwa tygodnie po udarze, i został pochowany na Górze Herzla w Jerozolimie, między Icchakiem Rabinem a Icchakiem Szamirem.