Onias IV

Pochodzenie i młodość

Oniasz IV był Żydem z domu Sadoka, kapłańskiej linii sprawującej arcykapłaństwo jerozolimskie od czasów Salomona; był synem Oniasza III, arcykapłana zamordowanego w Antiochii około 170 roku p.n.e.

Praca i kariera

w czasie kryzysu, który doprowadził do powstania Machabeuszy. Gdy urząd przeszedł najpierw na hellenizujących nominatów królów seleuckich, a potem na stałe do rodu Hasmoneuszy, Oniasz IV, prawowity dziedzic z urodzenia, został odsunięty. Udał się do ptolemejskiego Egiptu, gdzie żyła już liczna ludność żydowska, wszedł w służbę Ptolemeusza VI Filometora i Kleopatry II — Flawiusz podaje, że on i inny Żyd, Dozyteusz, dowodzili wojskami egipskimi — i uzyskał od króla zgodę na wzniesienie żydowskiej świątyni w Leontopolis w nomie heliopolitańskim, na miejscu zrujnowanego sanktuarium egipskiego.

Zbudowana około 160–145 roku p.n.e. na wzór Świątyni Jerozolimskiej, choć mniejsza i zwieńczona wieżą zamiast domu, miała ołtarz, kapłanów z rodu Sadoka i służbę ofiarniczą, i działała ponad dwa stulecia, aż Rzymianie zamknęli ją w 73 roku n.e., po upadku Jerozolimy. Oniasz uzasadniał ją wersetem Izajasza obiecującym ołtarz Panu pośrodku ziemi egipskiej. Ta karta mówi wprost, że źródłem jest niemal wyłącznie Flawiusz, który daje dwie częściowo niezgodne relacje, że kilka tekstów starożytnych myli go z ojcem oraz że rabini Miszny i Talmudu dyskutowali o prawowitości tej świątyni, nigdy nie zrównując jej z bałwochwalstwem.

Jej istnienie jest ważne, bo pokazuje diasporę żydowską dość liczną i pewną siebie, by utrzymywać własną świątynię, oraz rodzinę kapłańską, która zabrała swoją prawowitość na wygnanie.