Maxim Litvinov

Pochodzenie i młodość

Maksim Litwinow urodził się jako Meir Henoch Wallach-Finkelstein w Białymstoku 17 lipca 1876 roku, syn Mojżesza Wallacha, żydowskiego kupca ze strefy osiedlenia; przez całe życie był Żydem i nigdy nie zmienił wyznania — fakt ten ważył wiele w latach trzydziestych, gdy nazistowskie Niemcy odmawiały rozmów z nim, nazywając go „Żydem Finkelsteinem”.

Praca i kariera

W 1898 roku wstąpił do rosyjskiej socjaldemokracji, był więziony, uciekł i lata przed 1917 spędził na emigracji w Londynie, gdzie organizował przerzut broni i pieniędzy dla bolszewików i ożenił się z angielską pisarką Ivy Low. Po rewolucji został pierwszym wysłannikiem radzieckim w Londynie, a od 1930 do 1939 roku ludowym komisarzem spraw zagranicznych. Na tym stanowisku trzymał się jednej linii: skoro Związek Radziecki nie przetrwa sam wojny z Niemcami, potrzebuje bezpieczeństwa zbiorowego z zachodnimi demokracjami.

Wynegocjował z Franklinem Rooseveltem uznanie ZSRR przez Stany Zjednoczone w listopadzie 1933 roku, wprowadził Związek Radziecki do Ligi Narodów w 1934, gdzie stał się jej najwymowniejszym rzecznikiem, i bronił w Genewie zasady, że pokój jest niepodzielny, wzywając do wspólnego działania przeciw agresji w Mandżurii, Etiopii, Hiszpanii i Czechosłowacji. Stalin odwołał go w maju 1939 roku, zastępując Mołotowem, w zwrocie, który otworzył drogę do paktu z Hitlerem podpisanego trzy miesiące później; rozumiano wówczas, że jego żydowskie pochodzenie było jedną z przyczyn dymisji.

Przeżył czystki, które wyniszczyły większość jego resortu, w 1941 roku odwołano go do służby jako ambasadora w Waszyngtonie, gdzie pomógł uzyskać pomoc Lend-Lease, i ponownie odsunięto w 1943. Zmarł w Moskwie 31 grudnia 1951 roku.