Max von Oppenheim

Pochodzenie i młodość

Max von Oppenheim urodził się w Kolonii 15 lipca 1860 roku w bankierskiej dynastii Oppenheimów, jednym z wielkich żydowskich domów Niemiec; jego dziadek Simon Oppenheim był Żydem i w 1867 roku otrzymał tytuł barona, a ojciec Albert przeszedł w 1858 roku na katolicyzm, by poślubić Pauline Engels, katoliczkę z Kolonii.

Praca i kariera

Maxa ochrzczono więc po katolicku zaraz po urodzeniu; ta karta umieszcza go drogą pochodzenia, przez żydowskiego dziadka, i mówi wprost, że pod nazistowskimi ustawami rasowymi zaklasyfikowano go jako „mieszańca pierwszego stopnia” i musiał uzyskiwać specjalne zezwolenia, by dalej pracować, podczas gdy innych członków rodziny wypędzono lub zamordowano. Doktoryzował się z prawa, ale rodzinny majątek wydawał na Orient: od 1892 roku podróżował z Kairu przez Syrię, Mezopotamię i pustynie Arabii, gruntownie nauczył się arabskiego i wydał o plemionach beduińskich dwutomowe studium, z którego wciąż się korzysta.

W 1899 roku w Tell Halaf na pograniczu turecko-syryjskim miejscowi zaprowadzili go do rzeźbionych kamiennych postaci wystających z kopca; wrócił na wykopaliska w latach 1911–1913 i 1929 i odsłonił pałac aramejskiego królestwa Guzana z X–IX wieku p.n.e., a wraz z nim znacznie starszą ceramikę malowaną, której typ archeolodzy nazwali kulturą Halaf — dziś to standardowa nazwa całego neolitycznego horyzontu Bliskiego Wschodu.

Ta karta mówi też wprost o kontrowersyjnej części jego życia: jako attaché niemieckiego konsulatu w Kairze napisał w 1914 roku memorandum wzywające rząd Niemiec do podburzenia muzułmańskich poddanych Wielkiej Brytanii, Francji i Rosji do świętej wojny przeciw Ententy i kierował w Berlinie utworzonym w tym celu biurem propagandy. Jego muzeum Tell Halaf w Berlinie zniszczyła brytyjska bomba w 1943 roku; potrzaskane bazaltowe rzeźby wydobyto z piwnic i złożono z 27 000 fragmentów, i znów są eksponowane w zbiorach Pergamonu. Zmarł w Landshut 15 listopada 1946 roku.