Mordechai Frizis

Pochodzenie i młodość

Mordechaj Frizis urodził się w Chalkidzie na wyspie Eubei 1 stycznia 1893 roku jako jedno z dwanaściorga dzieci Jakuba i Iopi Frizisów, w romaniockiej rodzinie żydowskiej — tych greckojęzycznych Żydów, którzy mieszkali w Grecji od starożytności, na długo przed przybyciem Sefardyjczyków z Hiszpanii — i przez całe życie pozostał praktykującym Żydem, zachowując posty nawet na froncie.

Praca i kariera

Zgłosił się na ochotnika w 1916 roku, walczył w wojnach bałkańskich, w pierwszej wojnie światowej i w kampanii małoazjatyckiej 1919–1922, gdzie dostał się do tureckiej niewoli, i awansował aż do stopnia pułkownika. Gdy 28 października 1940 roku Włochy najechały Grecję od strony Albanii, dowodził oddziałem nad rzeką Kalamas; 19 listopada pod Hani Delvinaki jego ludzie wzięli do niewoli znaczny oddział włoski z dywizji Ferrara — pierwszych poważnych jeńców tej wojny — a prasa grecka z dnia na dzień uczyniła zeń postać narodową.

5 grudnia 1940 roku pod Premeti w Albanii, prowadząc żołnierzy konno pod ogniem, bo koń był jedynym sposobem, by go widziano i by za nim szli w tamtym terenie, został trafiony odłamkiem pocisku i zginął; był pierwszym wyższym oficerem greckim poległym w tej wojnie, a państwo greckie uczyniło go symbolem oporu, który zatrzymał armię Mussoliniego. Ta karta mówi wprost, co spotkało potem jego lud: w latach 1943–1944 deportowano i zamordowano około 87 procent Żydów greckich, w tym członków jego własnej rodziny; wdowa i dzieci przeżyli w ukryciu.

Grecja czci go pomnikami w Chalkidzie i Atenach oraz ulicą jego imienia, a wojska greckie i izraelskie przywołują go na równi. Jego szczątki pochowano ponownie na cmentarzu żydowskim w Atenach w 1946 roku.