Krystyna Skarbek

Pochodzenie i młodość

Krystyna Skarbek, która służyła Brytyjczykom jako Christine Granville, urodziła się w Warszawie 1 maja 1908 roku jako córka hrabiego Jerzego Skarbka, zubożałego polskiego arystokraty katolika, i Stefanii Goldfeder, ze zasymilowanej żydowskiej rodziny bankierskiej z Warszawy; jej dziadkiem ze strony matki był bankier Adolf Goldfeder, a dokumenty rodzinne — ślub dziadków w warszawskiej synagodze w 1859 roku, metryka chrztu matki z 15 listopada 1899 roku, wystawiona tuż przed weselem, pochówki na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej — dokładnie potwierdzają to pochodzenie.

Samą Krystynę wychowano po katolicku; ta karta mówi to wprost, tak jak mówi, że jej matka została zamordowana w czasie okupacji niemieckiej, odmówiwszy opuszczenia Warszawy i ukrywania się.

Praca i kariera

W grudniu 1939 roku przekonała brytyjski wywiad w Budapeszcie, by ją zatrudnił, i zaczęła przechodzić na nartach przez Tatry do okupowanej Polski z propagandą, pieniędzmi i wiadomościami — cztery przejścia najgorszej zimy stulecia — wynosząc stamtąd między innymi pierwsze mikrofilmy dowodzące niemieckich przygotowań do inwazji na Związek Radziecki, które dotarły do Churchilla. Aresztowana przez gestapo na Węgrzech w 1941 roku, przygryzła język do krwi i pluła krwią, udając gruźlicę, i została zwolniona.

Pracowała w Kairze, a w lipcu 1944 roku skoczyła ze spadochronem na Vercors we Francji jako łączniczka siatki Jockey, doszła pieszo do granicy włoskiej, by nakłonić polskich poborowych w armii niemieckiej do dezercji, a w sierpniu, gdy gestapo pojmało szefa jej siatki Francisa Cammaertsa i dwóch innych na trzy godziny przed egzekucją, weszła sama do więzienia, powiedziała belgijskiemu oficerowi łącznikowemu, że jest siostrzenicą generała Montgomery'ego i że alianci są u bram, i kupiła ich wolność za dwa miliony franków zrzucone tej nocy na spadochronie.

Otrzymała Medal Jerzego, OBE i Croix de guerre. Wielka Brytania zapomniała o niej po wojnie; pracowała jako stewardesa na statku i została zamordowana w londyńskim hotelu 15 czerwca 1952 roku przez mężczyznę, którego zaloty odrzuciła.