John Houseman

Pochodzenie i młodość

John Houseman urodził się jako Jacques Haussmann w Bukareszcie 22 września 1902 roku, syn alzackiego kupca zbożowego pochodzenia żydowskiego, Georges'a Haussmanna, i May Davies, Brytyjki z walijsko-irlandzkiej rodziny chrześcijańskiej; w pamiętnikach pisał bez ogródek o żydowskim ojcu i anglikańskiej edukacji w Clifton, które uczyniły z niego, jak mówił, człowieka bez stałej ojczyzny.

Praca i kariera

Pracował w handlu zbożem w Argentynie i Stanach Zjednoczonych, aż krach 1929 roku go zrujnował, i zwrócił się ku teatrowi. W 1934 roku wyreżyserował prapremierę opery Virgila Thomsona i Gertrude Stein „Four Saints in Three Acts” z całkowicie czarnoskórą obsadą, a w 1935 roku poznał dwudziestoletniego Orsona Wellesa. Razem wystawili „voodoo Makbeta” w Harlemie dla Federal Theatre Project, a w 1937 roku założyli Mercury Theatre, którego „Juliusz Cezar” we współczesnych kostiumach i słuchowisko „Wojna światów” z października 1938 roku przeszły do historii.

Houseman zetknął Hermana Mankiewicza z Wellesem przy scenariuszu „Obywatela Kane'a” (1941), po czym wyjechał do Hollywood jako producent: „Błękitna dalia”, „List od nieznajomej”, „Żyją nocą”, „Piękny i zły” (1952), „Juliusz Cezar” (1953) z Marlonem Brando, „Executive Suite”, „Pasja życia”. W 1968 roku założył i prowadził wydział dramatu Juilliard School, którego pierwszymi absolwentami byli Kevin Kline, Patti LuPone i Robin Williams, i wyprowadził z niego objazdową Acting Company.

Uznanie

W wieku siedemdziesięciu jeden lat zagrał przerażającego profesora prawa Kingsfielda w „The Paper Chase” (1973), zdobył Oscara za drugoplanową rolę męską i stał się znaną twarzą dzięki serialowi i reklamom Smith Barney, w których z ironiczną satysfakcją mówił: „zarabiają pieniądze po staremu — zasługują na nie”. Zmarł w Malibu 31 października 1988 roku.