Ignác Goldziher

Pochodzenie i młodość

Ignác Goldziher urodził się w Székesfehérvárze na Węgrzech 22 czerwca 1850 roku w religijnej rodzinie żydowskiej hiszpańskiego pochodzenia i pozostał Żydem przez całe życie — przez trzydzieści lat sekretarz neologicznej gminy żydowskiej Budapesztu, stanowisko, które przyjął, bo uniwersytet jego własnego kraju nie dawał Żydowi katedry, i które piastował z goryczą, dopóki w wieku pięćdziesięciu czterech lat, w 1905 roku, Budapeszt nie uczynił go wreszcie profesorem.

Studiował w Berlinie i Lipsku u wielkich arabistów epoki, a w latach 1873–1874 podróżował przez Syrię, Palestynę i Egipt, gdzie jako pierwszy Europejczyk został dopuszczony do studiów w meczecie-uniwersytecie al-Azhar w Kairze; jego Dziennik orientalny ukazuje młodego Żyda modlącego się w meczecie i znajdującego tam „jedyną religię, w której przesąd i elementy pogańskie są zakazane przez racjonalizm”.

Praca i kariera

Jego dzieło uczyniło go założycielem nowoczesnych badań nad islamem: Muhammedanische Studien, w dwóch tomach z 1889 i 1890 roku, wykazały krytyką historyczną i filologiczną, że hadisy — tradycje o słowach i czynach Proroka, na których opiera się prawo islamskie — odzwierciedlają w dużej mierze spory pokoleń po Mahomecie, a nie jego własne słowa; wniosek ten rządzi tą dziedziną, w zgodzie i w sporze, do dziś; jego Wykłady o islamie z 1910 roku oraz studia o szkole zahiryckiej, egzegezie koranicznej i sektach islamu dopełniły go.

Ostatnie lata

Uhonorowany przez wszystkie akademie Europy i złotym medalem kongresu orientalistów w Sztokholmie w 1889 roku, odrzucił katedry w Cambridge i Heidelbergu, by pozostać na Węgrzech, i zmarł w Budapeszcie 13 listopada 1921 roku. Jego nauka o islamie była nauką Żyda, który badał inną wiarę z szacunkiem i rygorem, a uczeni muzułmańscy od stu lat czytają go jako jednego ze swoich rozmówców.