Frigyes Karinthy

Pochodzenie i młodość

Frigyes Karinthy urodził się w Budapeszcie 25 czerwca 1887 roku jako syn Józsefa Karinthy'ego, urodzonego w 1846 roku w Pápie jako József Kohn, którego rodzice, zegarmistrz Lipót Kohn i Mária Glück, byli szanowanymi członkami miejscowej gminy żydowskiej; rodzina zmadziaryzowała nazwisko w 1874 roku, a József wraz z żoną i córkami przystąpił do Kościoła luterańskiego w marcu 1886 roku, piętnaście miesięcy przed narodzinami Frigyesa — pisarz był więc wychowywany jako luteranin od urodzenia, co ta karta mówi wprost, a do tego katalogu wchodzi przez urodzonych jako Żydzi ojca i dziadków.

Praca i kariera

Cudowne dziecko, które opublikowało powieść w wieku piętnastu lat, stał się najbardziej ukochanym humorystą, jakiego miały Węgry: Így írtok ti, „Tak wy piszecie”, z 1912 roku parodiowało każdego ówczesnego autora tak celnie, że parodie przeżyły niektóre oryginały, a Tanár úr kérem, „Panie profesorze, proszę”, z 1916 roku to książka o szkole, którą każdy Węgier zna na pamięć. Był też filozofem w przebraniu, uczniem Swifta, którego Podróż do Faremido i Capillaria kontynuowały podróże Guliwera w XX wieku, i tłumaczem, który dał węgierszczyźnie jej Kubusia Puchatka.

W opowiadaniu z 1929 roku Láncszemek, „Ogniwa”, zaproponował jako zabawę, że dowolne dwie osoby na ziemi da się połączyć łańcuchem nie więcej niż pięciu znajomych — ideę, którą socjolodzy testowali dekady później i którą świat zna jako sześć stopni oddalenia. W 1936 roku szwedzki chirurg Olivecrona usunął mu guza mózgu, gdy Karinthy pozostawał przytomny, a jego relacja, Podróż wokół mojej czaszki, jest jedną z pierwszych i najświetniejszych książek napisanych przez pacjenta o własnej chorobie. Zmarł na udar w Siófoku nad Balatonem 29 sierpnia 1938 roku.