Ezekiel the Tragedian

Pochodzenie i młodość

Ezechiel Tragik był Żydem z Aleksandrii, który w II wieku p.n.e.

Praca i kariera

— niektórzy badacze mówią o III — napisał grecką tragedię na wzór Eurypidesa o wyjściu Izraelitów z Egiptu: Exagoge, „Wyprowadzenie”. O jego życiu nie wiadomo nic poza imieniem, a jego żydowskość poświadcza samo dzieło, idące za Septuagintą scena po scenie, oraz starożytni pisarze, którzy cytowali go jako „poetę tragedii żydowskich”; ta karta podaje tę podstawę wprost, bo żadna biografia nie istnieje. Zachowało się dwieście sześćdziesiąt dziewięć wersów jego sztuki, przekazanych przez Aleksandra Polihistora i cytowanych przez Euzebiusza i Klemensa Aleksandryjskiego — więcej, niż przetrwało z jakiejkolwiek greckiej tragedii po epoce klasycznej — i pokazują one dramaturga znającego swoje rzemiosło: Mojżesz opowiada swoją historię w prologu, płonący krzew przemawia spoza sceny, posłaniec relacjonuje utonięcie armii faraona w morzu, a sztuka kończy się cudem źródeł Elim i pojawieniem się cudownego ptaka, feniksa.

Jej najsłynniejszy fragment to sen Mojżesza: tron na szczycie Synaju, z którego wielka postać podaje mu berło i koronę, a on widzi całą ziemię i liczy gwiazdy — wizja, którą badacze mistyki żydowskiej odczytali jako najstarsze wniebowstąpienie w literaturze żydowskiej poza Biblią. Czy Exagoge wystawiano, w teatrze czy w synagodze, nie wiadomo; jest to najstarszy dramat żydowski i dowód, że Żydzi Aleksandrii dwa wieki przed naszą erą przyswoili sobie formy sztuki greckiej.