Esther Handali

Pochodzenie i młodość

Esther Handali była sefardyjską Żydówką z Konstantynopola w XVI wieku, z rodziny wygnanej z Hiszpanii — według niektórych przekazów z Jerez de la Frontera — i żoną kupca Eliasza Handalego, z którym sprzedawała klejnoty, kosmetyki i cenne tkaniny kobietom dworu osmańskiego.

Praca i kariera

Z tego handlu wyrosła do urzędu kiry, żydowskiej kobiety łączącej harem ze światem poza jego murami: ponieważ żony i matki sułtanów nie mogły być widziane przez mężczyzn, to przez kirę kupowały, sprzedawały, korespondowały, pożyczały pieniądze i uprawiały politykę. Esther służyła Nurbanu Sultan, urodzonej w Wenecji żonie Selima II i matce Murada III, a potem Safiye Sultan, faworycie Murada, przez około trzydzieści lat, i stała się jedną z najbardziej wpływowych i najbogatszych kobiet Imperium, pośredniczką w korespondencji sułtanek z Wenecją i kanałem łask, o który zabiegali ambasadorowie.

Swoją pozycję wykorzystywała dla swojego ludu: przekazywała wielkie sumy gminie żydowskiej, odbudowała domy po wielkim pożarze 1569 roku, wspierała uczonych i druk ksiąg hebrajskich i interweniowała — słowami kronikarzy, którzy porównywali ją do biblijnej Estery — by odwrócić groźby prześladowań; ferman Sulejmana Wspaniałego zwolnił jej rodzinę z podatków. Ta karta odnotowuje to, co odnotowują źródła: kiry są słabo udokumentowane, a Esther Handali często mylono z jej następczynią Esperanzą Malchi, zamordowaną w 1600 roku. Sama Esther zmarła w Konstantynopolu w grudniu 1588 roku.